Hannah Reynolds, artystka ze Staffordshire została w tym roku wybrana do wykonania tradycyjnej (w każdym roku innej) karty bożonarodzeniowej dla brytyjskiego Towarzystwa Tolkienowskiego (Tolkien Society). Jest to kartka pełna znaczeń i ukrytych biograficznych śladów. Ukazuje czas, w którym Ronald i Edith Tolkienowie spędzali razem czas rekonwalescencji młodego małżonka dotkniętego urazami wojennymi z Francji.
Rok 2016 był rokiem stulecia krwawej Bitwy nad Sommą. Tolkien chory na tzw. gorączkę okopową wypoczywał w Great Haywood w Staffordshire. Ten czas mocno wpłynął na jego twórczość. To w tym czasie pojawiają się elfickie języki Profesora i rdzeń jego Silmarillionu.
Grafika Hanny Reynolds przedstawia Boże Narodzenie 1916 Johna Ronalda i Edith Tolkienów w wiosce Great Haywood, gdzie byliśmy rok temu na Wyprawie Tolkienowskiej. Właśnie powstają dwie narracje z Księgi Zaginionych Opowieści ? Upadek Gondolinu i Domek Utraconej Radości. Obie inspirowane krajobrazem i atmosferą Great Heywood…
Generalnie nie ma tam żadnych niespodzianek, po prostu przyszło mi na myśl, ze skoro kolory w kartach nie muszą być standardowe (trefl, pik, kier, karo), to można by zrobić coś po tolkienowsku.
Efekt naszym zdaniem zapiera dech. Z okazji Dnia Hobbita (który tradycyjnie w fandomie przypada na 22 września, choć nasi Czytelnicy wiedzą, że my dzień urodzin Bilba i Froda przeliczamy tak, że 22 Halimath przypada u nas na 16 września), prezentujemy Wam talię tolkonowskich kart do gry autorstwa Nimwen. Nasza ulubiona karta? Ta z pięcioramienną Gwiazdą Elendila!
Od maja tego roku na YouTube znaleźć możemy niezwykły teledysk do quenejskiej pieśni Aldudénië. Pieśń śpiewa niejaka Silmë. Kim jest? Według opisu podanego w serwisie, nie ma ona wieku, a imię jej oznacza ‚Blask Gwiazd’.
Elfy cieszą się spotkaniem przy ogniu. Słuchają dawnych opowieści. Podczas jednego z takich spotkań Silmë, jedna z Maiarów, opowiada im historię Dwóch Uświęconych Drzew. Opisuje je jako dwie cudowne rośliny i pokazuje Elfom dwa ostatnie istniejące liście – jeden złocisty i drugi srebrzysty. Silmë widziała Dwa Drzewa na własne oczy. Wie, że nazywały się Laurelin i Telperion, że oświetlały one część świata Ardy. Dwa Drzewa świeciły mistycznym blaskiem i były najlepszym z dzieł Yavanny – Mocy Przyrody.
Gdy Silmë śpiewa o Dwóch Drzewach, Elfy przypominają, że oba zginęły za sprawą Melcora, Mrocznego Władcy. Silmë zaś wspomina, że mimo tego nieszczęścia Yavanna i Nienna uratowały część tego światła wzbudzając umierające rośliny do ostatniego wydania z siebie złocistego owocu i srebrzystego kwiatu. Kwiat stał się Księżycem, a owoc Słońcem, którego pierwszy wschód wyznaczył chwilę przebudzenia pierwszych Ludzi. Od tamtej chwili Arda oświetlana jest blaskiem Słońca i Księżyca (…)
Gdy Silmë snuje swoją opowieść, wszystko zapisuje w języku quenya Elemmírë…
Specjalnie dla Was zdobyliśmy tekst pieśni w języku quenya. Przełożył ją na mowę Elfów Wysokich włoski lingwista tolkienowski, Roberto Fontana (w teledysku widzimy go odgrywającego rolę Elemmírë). W ciekawy sposób zinterpretowali ten tekst muzycy: Roberta Malerba (pierwszy wokal) oraz towarzyszący jej: Miriam Gallea, Cecilia Lasagno, Emily Marangon, Marta Tognelli. Quenya bardzo pięknie brzmi w ustach użytkowników języka włoskiego. Włoski jest językiem o wielu elfickich głoskach i o odpowiedniej melodyce. A teraz Wy możecie zaśpiewać pieśń razem z Silmë i Elfami!
I cala et aldu oiale lauva lumna i mornie aistana Aman cotumo móre Laurelin harnane Yelwa i sangwa Telperion nahtane
Nyénar i Valar, nainar i Eldar I nyelli lamyar qualmo lamnar A telpina pirya vistina elennar Tainen i carne menello calmar!
Cena lauvanye laurea alcar Ya ilya rya varyane i quile Calar alcannar i minya aldo Ar Valain áne i aire alasse
Súyane i súre imbi i essellassi Tulcanen rimne, yo yavi urúve Ar imbi i lassi wenya i torno Morne i calali, Silpion i vana
Ananta sí parce olve ar sundi Ar morne imbi nyéri leperi racar Ea Ardo rindissen er alcaratta Airi mirissen ya i Eldo avaquente Melkor te nampe Antanes qualme, sercerya canne.
Nienno i níri sirar olla i talam, Yavanno linde heca i qualme. Comyar i Valar helda i orosse yasse atta Valie cara i únat
Ar Silpion nosta telpina lóte Tilion i cú núra alcarya Laurea yave et Laurelin tuia Arien i Urwendi ture tierya
Sie nóne yáresse Anar Isilye Anar i náre ya usta ar coiva Isil ya ranya milya ú sanya Melme avalerya, náre te nuchta
Hecali Noldor tenner i falas Yasse Isil cenner ar remme sainen Arinya cuine i Apanónar Tirner i úrin ar ten mána Anar
Ruca i herumor i uruite nissillo I mahta cú telpina yo ilsina pilin; Maruva i lusta saura i heru, Tenna ta lantar yéni apa yéni.
In July 2014 before my travel to Norway Tom Loback (1949-2015; see all Elendilion’s articles on Tom Loback) asked me to translate something into Sindarin for his new artwork (he also wrote: „Have fun in Norway – don’t fall in a fjord”). We never completed this task together. I sent the translation and the transcription to Tom, but there was no time to put it all together. Tom left the circles of this world on March 5, 2015 (see Tom Loback – In memoriam).
Nai Eru se mánata!
Now, in cooperation with Tom’s wife, Susan Ryan, I present Tom Loback’s last artwork Lúthien Tinúviel (2014) with a Sindarin text chosen by Tom and with the Tengwar transcription. In my opinion Lúthien resembles here Tom’s partner and wife, Susan – his beloved Lúthien.
The text accompanied to this splendid artwork reads as follows.
This is the artwork by Tom Loback with a fragment of Tolkien’s The Lay of Leithian, Canto VII, verses 205-206 translated into Sindarin and transcribed with the Elvish letters called the Tengwar by Ryszard Derdziński. Tolkien’s text reads as follows:
recalling Lúthien dancing fair, with wild white roses in her hair
It has been translated into Sindarin and rendered in the Elvish script (‚Mode of Beleriand’) by Ryszard Derdziński (Galadhorn).
renel Lúthien lilthol vain na-viril rhaw lyss vi fîn dîn
Version with the Sindarin inscription
_____________________
G-i-P stands for Gwaith-i-Phethain, ?The Fellowship of the Word-smiths? or the linguistic website devoted to post-Tolkienian constructions in the ?reconstructed? languages of Middle-earth [link].
A dziejało się w ów czas, iże Jeärendyl Promienny był włodárzém ludu wokół uśca Syryjonowégo żywiącégo. Nadobną Jelwingę za żonę pojął , jąż poczęła mu dwu synów: Jelronda i Jelrosa, a półjelfami jich zowiono. A Jeärendyl nieco ciérzpiáł w domu, zaś wyprawy wedle miedz Ziem Bliższych niemożné były tęsknot jégo ukoić.
Kiedyś już zaproponowaliśmy czytelnikom podobną zabawę. Spróbujcie zgadnąć z jakiego dzieła to cytat i w jakim języku. Tym razem zagadka nie jest szczególnie trudna. W taki oto sposób rozpoczyna się XXIV rozdział Silmarillionu: Podróż Eärendila i Wojna Gniewu przetłumaczony na XV-wieczną polszczyznę przez abdulme, użytkownika forum Elendili. Wszystko zaczęło się w roku 2006 od tematu XIĘGI ELFOWE PODŁVG STAROPOLSKIEGO PRZEKŁADV autorstwa Galadhorna. Wtedy pomysł nie do końca chwycił, lecz w 2010 znaleźli się chętni by podjąć wyzwanie. Wtedy to abdulme z pomocą innych forowiczów, zaczął zamieszczać pierwsze fragmenty Wyprawy Jeärendyla i Wojny Gniewu. Całkiem niedawno światło dzienne ujrzała ostateczna wersja, do zapoznania z którą Was zachęcamy. Pełen tekst tłumaczenia, oryginalny tekst polski oraz zestawienie obu wersji znajdziecie tu: https://www.dropbox.com/sh/p10apxzh7gf54dv/AADQMnJfvK3iQznAYdA6g3kva?dl=0. Zaś abdulme gratulujemy przetłumaczenia tekstu i mamy nadzieję, że będzie nam dane przeczytać jeszcze jakieś fragmenty dzieł Tolkiena w staropolskiej mowie.
Do Pyrkonu 2016 został już tylko kilka dni. Tegoroczna edycja konwentu odbędzie się od 8 do 10 kwietnia. I dzięki Stowarzyszeniu Miłośników Śródziemia (organizatorzy Zlotu Ennorath) oraz organizatorom Zlotu Arda miłośników twórczości Tolkiena czeka specjalna atrakcja. W pawilonie 3A, Fantasium Suburbium, otwarta zostanie Wioska Tolkienowska. Na co można liczyć w wiosce? Przepisując z oficjalnej strony Pyrkonu:
Wioska Tolkienowska zaprasza do obcowania z najstarszym uniwersum fantasy. Śródziemie to fascynujący świat intrygującego i okrutnego zła oraz stale walczących z nim lojalnie sprzymierzonych, wolnych plemion. Przyjeżdżamy na konwent zaprezentować wersję świata znanego z Władcy Pierścieni i Silmarillionu bardziej realistyczną niż filmowa. W naszym programie: cosplayerzy, sztandary i cały obozowy osprzęt do zdjęć. Na miejscu mamy elfki piszące tengwarem i krasnoluda kreślącego runy. Poza nauką stawiania znaków na papierze możemy też malować je henną na skórze. Opowiemy jak przygotowujemy stroje, bronie i sprzęt obozowy. Dla śmiałków szybka lekcja fechtunku oraz strzelania z bezpiecznego łuku. Lecz przede wszystkim czekamy na gości i na inteligentne rozmowy o Śródziemiu, Tolkienie, polskim fandomie tolkienowskim i o tym jak można spędzać czas ze Światem Władcy Pierścieni.
Za wioskę odpowiada Stowarzyszenie Miłośników Śródziemia, organizator zlotów Ennorath i nasi przyjaciele organizujący Zloty Arda. Na obie doroczne imprezy będziemy zapraszać wszystkich fanów Tolkiena, a zainteresowanych zlotami tolkienowskimi poinformujemy o szczegółach.
Zapraszamy serdecznie ? przekroczcie z nami wrota Śródziemna!
Elleth, małopolska Elfka, która pomagała nam w redakcji Simbelmynë (jeżeli chcesz być fanem naszego legendarnego czasopisma tolkienowskiego, to masz do tego okazję na Facebooku – „Simbelmynë na FB”). Dziś Elżbieta Musialik – znana też jako PixElla – zaprasza Was razem z Elendilionem na wiosenny spacer po elfickim lesie i po łąkach Śródziemia wiosenną porą. Chcemy zaprezentować Wam kilkanaście zdjęć i poprosić Was o pomoc w wyborze tego jednego, które umieścimy w dokumencie pdf z naszym wiosennym kalendarzem Elfów z Imladris. Napiszcie do nas w komentarzu, a najciekawsza wypowiedź zostanie nagrodzona – wyślemy zwycięzcy profesjonalnie wydrukowaną stronę z kalendarza z wybranym przez Was zdjęciem!
Więcej prac Elleth możecie znaleźć w jej portfolio na stronie PixElla. Elleth specjalizuje się w profesjonalnych sesjach zdjęciowych, które można przygotować w stylu cosplay, w stroju w epoki, w kostiumie ze Śródziemia. Zapraszamy Was do współpracy z PixEllą. Polecamy tą profesjonalną a mocno z nami zaprzyjaźnioną Artystkę.
Wczoraj ukazał się w sieci kolejny, trzeci już numer Tilkala. Czym jest Tilkal, zapytacie? Najlepiej zapytajmy samych autorów:
Tilkal to amatorski nieregularnik wydawany w formacie PDF przez fanów Tolkiena. Pierwszy numer ukazał się 7 sierpnia 2015 r. wyłącznie na stronie Śródziemie Wiki, ale po długiej przerwie wydaliśmy już dwa kolejne dla zdecydowanie szerszego grona odbiorców. Numer czwarty jest w przygotowaniu. Nazwa czasopisma została zaczerpnięta z Księgi Zaginionych Opowieści – tam Tilkal to metal utworzony przez Aulëgo z połączenia sześciu innych metali ? miedzi, srebra, cyny, ołowiu, żelaza i złota. Razem tworzą coś dużo trwalszego i potężniejszego niż każde z osobna, tylko Aulë potrafi je wtedy obrabiać. Podobnie jest z naszą gazetką. Artykuły, recenzje, poezje, grafiki, ciekawostki kulinarne i muzyczne same z siebie mogłyby pozostać niezauważone. Zebrane w razem znaczą więcej i więcej osób się o nich dowie (a przynajmniej mam taką nadzieję).
Na dzień dzisiejszy grono redaktorskie naszego czasopisma przedstawia się następująco:
Redaktor Naczelny: Karol Kuźma
Twórca projektu i Drugi Redaktor: Kacper Pochopień
Skład i korekta: Marcin Took Tatuś
Ilustracje: Marcin Mithgaraf Niewalda, Eleniel
A w najnowszym, marcowym wydaniu znajdziecie:
Artykuły i eseje
Kilka słów o Feanorze – Turanerion
Schowajcie srebrne łyżki, Lobelia idzie! – Nehte
Rzecz o Palantirach – Piotr Mroczko
Muzyka tolkienowska
Władca Przekładów
Kącik poezji
Nirnaeth Arnoediad – Thorondor
Pieśń żeglarzy elfickich do Uineny – Marcin Kozłowski
Dziś znowu zagra dla Was nasze Radio Elendili FM! Na życzenie naszych Czytelników, wyrażone na Facebooku (Elendilion: Informacje), prezentujemy dziś mniej lub bardziej znane wykonania muzyki rockowej (we wszelkich odmianach rocka), którą zainspirowało dzieło Tolkiena. Zapraszamy Was dziś na przegląd rockowych grup, które mają w swoim repertuarze muzykę spod znaku „Śródziemia”. Podłączcie dobre głośniki i słuchajcie tej muzyki na „pełnej petardzie”…
Wpierw zajmijmy się rockiem progresywnym. Słyszeliście kiedyś utwór „Rivendell” grupy Rush (utwór pochodzi z płyty Fly By Night z 1975). Nastrojowy, prawda?
I jeszcze „Necromancer” tej samej grupy – z płyty Caress of Steel (1975). Tu jest naprawdę progresywnie…
A teraz założona w 1995 bytyjska grupa Mostly Autumn i ich świetny album pt. Music Inspired by „The Lord of the Rings” (2001).
Kiedyś w naszym radiu graliśmy bardzo często muzykę szwedzkiego muzyka instrumentalistę, Bo Hanssona. Ten niezwykły twórca w 1970 wydał w Szwecji płytę pt. Sagan om ringen, która w 1972 miała swoją angielską reedycję jako Music Inspired by „The Lord of the Rings”.
A teraz trochę indie rocka i grupa Gatsby’s American Dream. Grupa pochodzi z Seattle w USA. Na płycie In the Land of Lost Monsters (2004) oraz Volcano (2005) znajdziemy co najmniej dwa utwory inspirowane Władcą Pierścieni. Oto „Badlands”:
… i jeszcze świetny utwór „A Mind of Metal and Wheels” (nawiązanie do Sarumana?):
Teraz wracamy do lat 70. XX w. Brytyjska grupa Camel i ich „Nimrodel/The Procession/The White Rider” (1974) to bez wątpienia utwór o Gandalfie, który był postacią kultową wśród przedstawicieli kontrkultury tamtego czasu:
Fantastyczna grupa, legenda rocka, Led Zeppelin ma w swoim repertuarze kilka utworów zainspirowanych przez Tolkiena. Oto te najbardziej znane:
„The Battle of Evermore”
„Misty Mountain Hop”
„Ramble On”
Wciąż trwa dyskusja, czy utwór „Stairway to Heaven” nie jest również w jakiejś mierze „tolknięty”
Tom Rapp w swoim drugim albumie Balaklava (1968) umieścił cały „Wiersz o Pierścieniach”. Jest to część utworu „Ring Thing”.
Bob Catley, wokalista brytyjskiej grupy rocka progresywnego Magnum wydał album solowy, który nosił tytuł Middle Earth, którego tematyka „kręci się wokół” Władcy Pierścieni.
No jeszcze grupa rockowa Hobbit ze Wschodniego Teksasu, która w latach 80. XX w. nagrała kilka płyt inspirowanych Tolkienem. Zobaczmy jak lekka i miła to muzyka:
W kolejnym odcinku naszego cyklu muzycznego zaprezentujemy Wam muzykę tolkienowską heavy metalową…!
Zapraszamy Was dzisiaj na niecodzienny koncert. Na koncert muzyki klasycznej zainspirowanej dziełem Tolkiena. Korzystamy z wyboru, który prezentuje anglojęzyczna Wikipedia. I powiemy szczerze, że kilka utworów bardzo nas zaskoczyła. Polecamy szczególnie symfonię Johana de Meij, utwory kameralne Ensio Kosty oraz symfonię Aulisa Sallinena… A może Wy też znacie jakiś utwór muzyki klasycznej, który przenosi nas do Śródziemia?
Donald Swann swoje kompozycje wpisuje w długą tradycję brytyjskiej muzyki wokalnej. Cykl pieśni The Road Goes Ever On(‚A droga biegnie dalej w przód’)tworzył w porozumieniu z J.R.R. Tolkienem jako kompozycje do wierszy z Władcy Pierścieni. Kompozycje zyskały aprobatę samego Profesora. Niestety choć książka pod tym samym tytułem jest przetłumaczona na język polski przez Ryszarda „Galadhorna” Derdzińskiego (zawiera nuty do pieśni i lingwistyczno-mitologiczny komentarz Tolkiena), nie została jeszcze w Polsce wydana.
Ensio Kosta w latach 1980?1982 skomponował kilka utworów kameralnych, którym nadał wspólny tytuł „Music of Middle-earth” (‚Muzyka Śródziemia’). Są to utwory „Awakening of Shire” (‚Przebudzenie w Shire’), „Incantation” (‚Zaklęcie’), „Winding Paths” (‚Zawiłe ścieżki’), „Lament of Galadriel” (‚Lament Galadrieli’), „Riders of Rohan” (‚Jeźdźcy Rohanu’) oraz „Grey Havens” (‚Szara Przystań’).
Johan de Meij i jego I symfonia The Lord of the Rings (‚Władca Pierścieni’) to pięć utworów, z których każdy ilustruje jakąś osobowość albo zdarzenie z powieści: Gandalfa, Lothlorien, Golluma, podróż w ciemnościach (The Mines of Moria/The Bridge of Khazad-Dum), Hobbitów. Symfonia powstawała od marca 1984 do grudnia 1987 i miała swoje wykonanie premierowe w Brukseli 15 marca 1988.
W 1983 powstał utwór Tinúviel Jacqueline Clarke dla kontratenorowej solistki i chóru z akompaniamentem pianina, ale nie został jeszcze nagrany, więc nie możemy zaprezentować go Wam tutaj.
Leonard Rosenman skomponował muzykę do animowanego filmu Ralpha Bakshiego, a Howard Shore znany jest jako kompozytor muzyki do filmowego Władcy Pierścieni i Hobbita. Wszyscy znamy tę muzykę.
Stephen Oliver w 1981 skomponował muzykę do słuchowiska Władca Pierścieni radia BBC. Bardzo lubimy prezentować tę muzykę w radiu Elendili FM…
Paul Corfield Godfrey stworzył wiele kompozycji na syntezator, które opisują świat Tolkiena. Najważniejszą z nich jest czteroczęściowy cykl pt. Silmarillion. Godfrey napisał też aż trzy opery (sic!) oparte na Władcy Pierścieni: Tom Bombadil (jeden akt), The Black Gate is closed (trzy akty) i The Grey Havens. Opublikował też pewne pieśni, np. Seven Tolkien Songs, Songs of the Mark i Shadow-Bride. Jego trzecia symfonia nosi tytuł Ainulindalë. Istnieje też półgodzinny utwór The Lay of Eärendil. Niestety w internecie znaleźliśmy tylko dwa jego utwory. Oto jeden z nich:
W zestawieniu nie może też zabraknąć wspaniałego Tolkien Ensemble, grupy muzycznej, która współpracując z rodziną Tolkienów i za zgodą Tolkien Estate oraz wydawnictwa Harper Collins nagrała aż cztery płyty z muzyczną interpretacją wszystkich wierszy i poematów, które znajdują się w epopei literackiej Władca Pierścieni. Płyty ukazywały się w latach 1997-2005. Za zgodą królowej Danii, Małgorzaty II, Tolkien Ensemble wykorzystało jej tolkienowskie projekty graficzne do Władcy Pierścieni tworząc okładkę i książeczkę towarzyszącą płytom. Utwory tego ensemblu często były odtwarzane w radiu Elendili FM.
Aulis Sallinen, czołowy współczesny kompozytor Finlandii, jest autorem swojej Siódmej Symfonii „Sny Gandalfa” (1996), które powstały dla Orkiestry Symfonicznej Gothenburga.
Patrick Flegg, zmarły mąż ilustratorki tolkienowskiej Mary Fairburn, skomponował suitę fortepianową pt. Anduin: The Mighty River (‚Anduina – Potężna Rzeka’). Utwór został nagrany przez Wendy Rowlands w 2001, ale niestety nie znaleźliśmy go w internecie.
A.R. Rahman we współpracy z zespołem Värttinä skomponował muzykę do scenicznej adaptacji musicalu Władca Pierścieni. Redaktorzy Elendilionu byli kilka lat temu w Londynie na tym przedstawieniu. Muzyka jest piękna!
Istnieje jeszcze utwór The Loss and the Silence (‚Utrata i cisza’) na kwartet smyczkowy. Kompozytorem jest Ezequiel Vinao. Utwór opisuje historię Aragorna i Arweny. Niestety utworu nie znaleźliśmy w sieci, ale prezentujemy Wam inną kompozycję tego autora, która może zainteresować tolkienistę:
