Co znaczy imię Asfaloth?

04.07.07, 18:01, dodany przez Vindalf

Imię Asfaloth stanowi nie lada zagadkę dla lingwistów Tolkienowskich. Na przykład David Salo, w swej dobrze znanej książce A Gateway to Sindarin, tak o nim pisze:

‚As•fa•loth, tp.: ?kwiat fali; koń Glorfindela [!asfal + loth, pierwszy element prawdopodobnie jest słowem znaczącym „fala, piana” < OS *asp^hal- √SPAL] LotR
(David Salo, A Gateway to Sindarin: A grammar of an Elvish Language from J. R. R. Tolkien’s Lord of the Rings, The University of Utah Press, Salt Lake City 2004, s. 343)

W bardzo interesujący sposób próbuje dociec prawdy Bertrand Bellet, członek grupy dyskusyjnej Lambengolmor. Mam nadzieję, że poniższy artykuł zaciekawi nie tylko badaczy języków Tolkiena:

Imię Asfaloth jest jednym z najważniejszych imion elfickich, któremu nie odnaleziono powszechnie przyjętej etymologii po dziś dzień. Zadanie pytania Asfaloth w wyszukiwarce tolklangów (przeszukując równocześnie archiwa Tolklangu, Elflingu i Lambengolmoru) daje kilka wyników (oczywiście poza wieloma zwykłymi cytatami):

1) Tolklang, 25.67, 22 lipca 1997 : Helmut W. Pesch sugeruje, że zawiera loth kwiat, pozostawiając element -asfa- niewyjaśnionym.

[Ten sam związek został zaproponowany w An Introduction to Elvish jakieś 20 lat wcześniej. CFH]

2) Elfling nr 1004, 22 czerwca 1999 : David Salo odpowiada Ryszardowi Derdzińskiemu i niepewnie sugeruje to samo, z możliwym związkiem -asfa- z rdzeniem SPAL fala

3) Elfling nr 32486, 2 października 2005 : Michael John Keegan zakłada pochodzenie z rdzeni AS-AT pył, SPAN biały i LOT(H) kwiat.

4) Elfling nr 32489, 3 października 2005: w odpowiedzi Thomas Ferencz sugeruje powiązanie z rdzeniem PHALAS, SPALAS piana.

5) Elfling nr 32509, 5 października 2005: niejaka Erna, odpowiadając na poprzedni post zauważyła podobieństwo do goldogrińskiego Asfalon (PE11:20) [Zauważ: odpowiadającego quenejskiemu Arvalin)

Żadna z powyższych odpowiedzi nie jest w pełni satysfakcjonująca.

Po pierwsze: skoro istnieje możliwość, że jest to złożenie tak jak wiele nazw sindarińskich, powinniśmy podzielić go na pojedyncze elementy: a więc, czy mamy As-faloth czy Asfa-loth? Ja opowiadałbym się za tą drugą opcją, ponieważ zbitka -sf- jest niezwykła i, jak uważam, najlepiej ją wyjaśnić jako wytworzoną przez złożenie. Jeśli nie, byłoby bardzo prawdopodobne, że pochodzi z wcześniejszego *sp (por. hipotezę SPALAS, dotąd nasz jedyny dobry (noldoriński) przykład rozwoju śródgłosowego *sp dąży raczej do jego zachowania: N osp/Q usque (*sp jest tutaj telerińskim odpowiednikiem wspólnoeldarińskiego *skw). (Słowo espalass z V:381 także byłoby dobre, VT46:8 nie ujawnia, że jest obecnie ilkorińskie.)

Teraz rozważmy As-faloth. Mamy noldorińskie słowo ast ?”pył” w V:349. Z drugiej strony słowo *faloth nie jest niezależnie potwierdzone; jednakże mogłoby zostać rozpatrywane jako pochodna rdzenia PHAL/SPAL mającego znaczenie „piana” z rzadko potwierdzonym przyrostkiem -oth, występującego w faroth *”myśliwy(i) (Silm. App, V:387), nogoth ?”krasnolud” (Silm. App., WJ:338, 388, 408, 413) i nazwą miejsca Lammoth ?”Wielkie echo” (Silm. Index). To utrudnia precyzyjną semantykę. Mimo to słowo *faloth mogłoby być związane z falą, której wiele cech (biel, szybkość, lekkość) mogłoby być bardzo odpowiednich do opisu w sposób przenośny konia Glorfinedla.

Zgodnie z tą tezą znaczenie wyrazu Asfaloth zbliżałoby się do czegoś takiego jak ?”piana pyłu” z prawdopodobną fonologią.

Można się dziwić, jak kilkoro ludzi przedtem (patrz wyżej), jeśliby mogło nie być elementu „kwiat” w tym *faloth, dającego znaczenie „pienisty kwiat”; ale jeśli PHAL/SPAL i LOT(H) są połączone, oczekiwalibyśmy podwójnego L, czegoś jak ?falloth. Chyba że występuje tutaj haplologia w bardzo wczesnym stadium, ponieważ wiemy, że mogłaby wystąpić (np. *tulelindô „wiosenny śpiewak” > ?”jaskółka” dająca Q tuilindo i N tuilind, tulin w V:395); na przykład bardzo stara forma taka jak *spalalot(h)- mogłaby stać się *spalot(h)- (moje rekonstrukcje). Ale jest to bardzo niepewne.

Bertrand Bellet

Kategorie wpisu: Lingwistyka