Aktualności ze świata miłośników twórczości Tolkiena

86. urodziny Christophera Tolkiena! (21 listopada)

Sobota 21 listopada 2010 to dzień 86. rocznicy urodzin Christophera Tolkiena, spadkobiercy i wydawcy dzieł słynnego Ojca. Oto kilka informacji biograficznych na temat Jubilata za The J.R.R Tolkien Companion and Guide, Christiny Scull i Wayne’a G. Hammonda (tom II, str. 1010-1012). O Christopherze dyskutuje się też na forum Elendilich (tutaj).

chtChristopher John Reuel Tolkien (ur. 21 listopada 1924). Trzeci i najmłodszy syn Ronalda i Edith Tolkienów. Syn Tolkiena otrzymał swoje imie po przyjacielu ojca Christopherze Wisemanie. Jego inicjały na mapach do The Lord of the Rings ‘CJRT’ zawierają imię, które Christopher przyjął na bierzmowaniu – John – ale którego nie zwykł używać. Urodził się w Leeds 21 listopada 1924 roku, dorastał w Oksfordzie. Jako chłopiec, podobnie jak jego bracia, John i Michael, uczęszczał do Dragon School w Oksfordzie, później do Oratory School w Caversham, w Berkshire. Podczas trzyletniej choroby serca, pozostawał w domu, edukowany przez prywatnego nauczyciela. Kiedyś otrzymał w prezencie teleskop i od tego czasu uwielbiał oglądać gwiazdy. Wraz z bratem Michaelem, dzielił również chłopięcą pasję do kolejek elektrycznych.

Przeczytaj resztę wpisu »

Grafika Maćka Wygnańskiego w kalendarzu Beyond Bree 2011!

Beyond Bree obchodzi w tym roku trzydziestolecie istnienia. O samym nobliwym periodyku pisaliśmy już w naszym serwisie (tutaj; odwiedź też stronę czasopisma). Z okazji okrągłej rocznicy Nancy Martsch, prowadząca pismo, prezentuje nam kalendarz na rok 2011, którego tematyką są Istari, aniołom podobni Mędrcy posłani z Najdalszego Zachodu dla ratowania Śródziemia.  W kalendarzu znalazły się grafiki z poprzednich numerów Beyond Bree, ale także prace całkiem nowe. Artyści, którzy zgodzili się na prezentacje grafik pochodzą z całego globu. My mieliśmy wielką przyjemność w skontaktowaniu Nancy z Maciejem Wygnańskim, znanym polskim tolkienistą i artystą tolkienowskim, który swoje prace prezentował w Gwaihirze, Simbelmynë czy w Aiglosie. Autorzy prac w kalendarzu Beyond Bree na 2011 rok to:

BeyondBree30Chris Cevasco, David Cremona, George Dunn, James Dunning, Sylvia Hunnewell, Octo Kwan, Nancy Martsch, Jef Murray, Ted Nasmith, Cecile van Zon, Maciej Wygnański oraz Patrick Wynne.

Kalendarz prezentuje prace czarno-białe oraz kolorowe. Podaje też daty gregoriańskie oraz śródziemne, choć bez skomplikowanych przeliczeń charakterystycznych dla kalendarium Elendilionu.

Przeczytaj resztę wpisu »

Dziś w Śródziemiu: 24 października (2 blotmath)

hornofthemarkDnia 2 blotmatha (“listopada”; w naszym kalendarzu jest to 24 października) 1419 r. ery Shire’u (3019 r. Trzeciej Ery) Frodo z towarzyszami wrócili na dobre do swojej ojczyzny i poderwali do powstania ludność Shire – przeciw Sarumanowi i jego nowym porządkom. Kolejnego dnia doszło do zwycięskiej bitwy pod Bywater, Saruman upadł i prawdziwie zakończyła się Wojna o Pierścień (Dodatek B do Władcy Pierścieni).

Przeczytaj resztę wpisu »

Dziś w Śródziemiu: Krasnoludzki Nowy Rok!

durinsdayŻyczenia noworoczne dla znajomych krasnoludów nadchodzą spóźnione, ale bardzo szczere. Krasnoludzki Nowy Rok przypadł w tym roku na 7 października. Szkoda tylko, że nie wiemy, jak brzmią takie życzenia w języku khuzdûl… Niewiele wiemy o księżycowym kalendarzu Khazadów, ale z treści Hobbita zgadujemy, kiedy krasnoludowie obchodzili swój Nowy Rok. Thorin Dębowa Tarcza tak na ten temat instruuje Elronda (H, str. 46):

U krasnoludów pierwszym dniem Nowego Roku jest, jak wszystkim oczywiście wiadomo, pierwszy dzień ostatniego księżyca jesieni, na progu zimy (…)

Dalej czytamy, że taki Nowy Rok, podczas którego ostatni księżyc jesienny spotyka się na niebie ze słońcem nazywany jest Dniem Durina. Czyżby Nowy Rok i Dzień Durina upamiętniały przebudzenie Praojca Krasnoludów? Co to znaczy: “pierwszy dzień ostatniego księżyca jesieni”? Mowa tu o nowiu, który następuje w ciągu dwóch tygodni po 6 października według naszego kalendarza gregoriańskiego. Ciekawe, że Nowy Rok krasnoludów, Dzień Rogu Marchii w Bucklandzie i zapewne númenórejskie Eruhantalë przypadają w tak blisko siebie – z końcem jesieni, na progu zimy.

Przeczytaj resztę wpisu »

Wrzesień 2010 po tolkienowsku

graveNadchodzi jesień. Jeżeli zakwitają już wrzosy, a dojrzewa kasztanowiec i borówka brusznica to mamy niechybnie oznaki wczesnej jesieni. A gdy zaczną złocić się liście, nadejdzie pełnia tej pory roku. Oby była to dla nas złota polska jesień! Pamiętajmy jednocześnie, że w Hobbicie i Władcy Pierścieni jesień (ang. autumn) zaczyna się już w sierpniu! [więcej na ten temat w temacie "Pory roku: od astronomii po Tolkiena" u Elendilich].

Wrzesień to czas szczególnych tolkienowskich rocznic i śródziemnych świąt. Niedawno, dnia 2 września, obchodziliśmy 37. rocznicę śmierci profesora J.R.R. Tolkiena. Zapaliłeś świeczkę i wspomniałeś tamtego dnia Autora, który dał nam Środziemie…?

Ale tyś nie dla Ardy. Znajdź światło tam, dokąd zmierzasz. I czekaj tam na nas (z “Athrabeth Finrod ah Andreth”, HoMe X)

J.R.R. Tolkien pochowany jest na przedmieściach Oksfordu, na cmentarzu Wolvercote. Waszej uwadze polecamy tekst Telperiona o ostatnich chwilach J.R.R. Tolkiena – znajdziecie go tutaj.

Inne tolkienowskie daty we wrześniu to: 14 września (w Rachubie Shire’u 22 halimatha, czyli “września”) – Urodziny Bilba i Froda Bagginsów (WP III, str. 511); 15-17 września to Dni Środka Roku w Rachubie Ponownie Zjednoczonego Królestwa (WP III, str. 511), 18 września to 28. rocznica powstania Śląskiego Klubu Fantastyki, którego częścią jest słynna Sekcja Tolkienowska “Parmadili”. Dni 26-28 września do Dni Środka Roku w Rachubie Imladris (kalendarz elfów). Najbliższy nów będzie 18 września, a pełnia 4 września. Dnia 22 września przypada równonoc jesienna.

Życzymy wszystkim Gościom “Elendilionu” pięknego września!

“Pośrodku lata…” (Sobótka, 23 czerwca)

przesilenieNajkrótszą nocą roku 2010 jest ta z 21 na 22 czerwca. Dnia 21 czerwca o godzinie 13.28 zachodzi zjawisko przesilenia letniego. W naszym świecie ten okres w roku był przez różne kultury celebrowany na różne sposoby jako noc świętojańska, Sobótka, Mid-summer, Ukon juhla, Sonnenwende itp. Staroangielski kronikarz Beda Czcigodny w swoim dziele De temporum ratione nazywa czerwiec i lipiec se Ærra Liþa (‘przed lithe‘) i se Æfterra Liþa (‘po lithe‘), co świadczy o istnieniu okresu przesilenia letniego, który nazywano po anglosaksońsku Liþa. Do tego terminu nawiązuje Tolkien opisując hobbicką Sobótkę, ang. Lithe. Inne nazwy święta przesilenia letniego w legendarium Tolkiena to Tarnin Austa ‘Bramy Lata’ (HoMe I, II) i Erulaitalë ‘Wychwalanie Boga’. Przeczytajmy raz jeszcze tekst na temat Sobótki w Śródziemiu, który powstał 21 czerwca 2009 r. w naszym serwisie…

Przeczytaj resztę wpisu »

Eldarë (Dzień Elfa, 17 czerwca)

Kalendarz Elendilich (tutaj) informuje: oto zbliża się nam Dzień Elfa. Radują się serca Elfich Przyjaciół… Ale czy aby na pewno? Kto bowiem dziś pamięta o inicjatywie sprzed pięciu już lat? Może warto o tej dacie przypomnieć?

Pomysł pojawił się, gdy zauważyliśmy, że w spisie imienin znajdują się też imieniny Alfa (patrz temat “Dzień Elfa – 17 czerwca” na LNDL). A Alf to imię pochodzenia skandynawskiego, które znaczy – ‘elf’. W języku staroislandzkim jasna istota, żyjąca między światem bogów i ludzi nazywała się alfr. I imieniny każdy Alf obchodzi 17 dnia czerwca. A ponieważ cała rodzina naszych elf-friendly inicjatyw nawiązuje do Elfów (forum Elendili ‘Przyjaciele Elfów’, serwis Elendilion ‘należący do Przyjaciół Elfów’, radio Elendili FM, “telewizja” Elendili TV…), to jakież święto jest nam bardziej potrzebne od Dnia Elfa?

Ale Dzień Elfa jest wciąż niezagospodarowany. Może Wy, może Wy właśnie – nasi drodzy Czytelnicy i Goście – znajdziecie treść, którą można wypełnić termin Eldarë ‘Dzień Elfa’? Zapraszamy do komentowania!

Maj i czerwiec w Śródziemiu
May and June in Middle-earth

Tekst ten pochodzi z 21 maja b.r.

05.10Gandalf_the_White_1992Z opóźnieniem przedstawiamy majową kartę z Kalendarza Elendilich. W maju jak w raju? Tegoroczny maj jest knąbrny, mokry, niebiezpieczny dla mieszkańców dolin rzecznych. Oby pora letnia (sindarińskie laer, quenejskie lairë), która rozpoczyna się 23 maja b.r. przyniosła naszemu współczesnemu “Śródziemiu” słońce i radość. Gandalf z grafiki Macieja Wygnańskiego woła: “Nie przejdziesz!” Niech odegna on od nas ulewy i burze. Zapraszamy do galerii Maćka na Deviantart!

06.10AkallabethCzerwiec to miesiąc wielu różnych tolkienowskich świąt. Zaznaczamy je na naszej karcie. Pamiętajmy przede wszystkim o przesileniu letnim, które następuje dnia 21 czerwca o godzinie 7.28 rano. Z przesileniem związany jest Dzień Środka Roku w kalendarzu Hobbitów, czyli święto Sobótki (22-24 czerwca). Nie zapomnijmy też o święcie Elendilich, czyli o Dniu Elfa (17 czerwca) oraz o urodzinach Bilba Brandybucka (Andrzeja Kowalskiego), Dziedzica Bucklandu (a jednocześnie założyciela Sekcji Tolkienowskiej ŚKF). Czerwcowa grafika to Akallabêth Ryszarda “Galadhorna” Derdzińskiego (zaprasza on do odwiedzin swojej galerii na Deviantart!).

Ściągnij kartę MAJ 2010 w pliku pdf
Ściągnij kartę CZERWIEC 2010 w pliku pdf

In Westron: Przeczytaj resztę wpisu »

Dziś w Śródziemiu: Nost-na-Lothion

mayMoże ten wpis odpędzi złą pogodę? Mamy maj, kwietny miesiąc, nazywany po staropolsku kwietniem (dziś po czesku maj to květen). Według ludowej tradycji, środek miesiąca maja powinien być zimny, deszczowy i czasem mroźny (tzw. Trzej Ogrodnicy i Zimna Zośka). A zatem wszystko w normie? Ponoć dzięki takiej pogodzie aż do jesieni nie powinno być przymrozków. To dobrze, prawda? W naszej części Europy w maju zakwitają konwalie, piwonie, czerwone maki, niezapominajki, czeremcha, odmiany lilaków, irga, złotokap, jaśmin i tawuła. W ogródkach domów kwitną tulipany i narcyzy. Z drzew parkowych zaczynają kwitnąć klony i kasztanowce. W maju łąki zmieniają swoje kolory. Gdy zaczyna kwitnąć mniszek lekarski, to na łąkach dominuje kolor żółty. Po przekwitnięciu mniszka, łąki są różowe. Następnie kwitnące jaskry, nadają łące kolor żółty. Na polach zielenią się oziminy, żółci się rzepak i wschodzą buraki. W zbożach zaczyna kwitnąć rumianek i kwiaty powoju (z Wikipedii). Bo wedle polskiego przysłowia: “W maju jak w raju”.

A Tolkienowska mitologia mówi nam, że pierwszy kwiat zakwitł, gdy narodziła się w Doriath córeczka Thingola i Melian, przepiękna Lúthien.

Lúthien urodziła się w lesie Neldoreth, a na jej powitanie białe kwiaty niphredilów rozkwitły niby gwiazdy ziemi (Silmarillion, str. 106)

A zatem pierwszymi kwiatami Ardy były niphredile?

Z Księgi Zaginionych Opowieści wiemy, że mieszkańcy Gondolinu gdzieś o tej porze obchodzili swoje święto Narodzin Kwiecia, czyli Nost-na-Lothion. Niektórzy tolkieniści – niesłusznie – umieszczają to święto w dniu 22 maja. W rzeczywistości nie znamy jego dokładnej daty. Oto, co możemy przeczytać o Nost-na-Lothion w HoMe II, str. 238 (wydanie Amberu):

Forpoczty zimy przeszły przez Góry Okrężne okrywając je pokrywą śniegową grubszą niż kiedykolwiek; jednak ku wiośnie poczęła ona topnieć od dołu, więc liczne strumienie spłynęły na równinę, która rozkwitła kwiatami. Nadeszło i minęło z dziecięcą zabawą święto Nost-na-Lothion czyli Narodziny Kwiatów, a serca ludu Gondothlimów przepełniała radość, bo rok zapowiadał się dobrze…

Zdjęcie pochodzi z serwisu Manataka American Indian Council.

Kwiecień w Śródziemiu
April in Middle-earth

04.10.hobbitNajwyższy czas, żeby przedstawić kartę z Kalendarza Elendilich na kwiecień 2010 r. Wiosna postępuje krok za krokiem. Zazieleniły się delikatnie korony drzew, pączki coraz większe, słońce coraz mocniej przygrzewa. Nie ma żadnych specjalnych dat i rocznic. Cieszymy się po prostu, że nadeszła tuilë/ethuil ‘wiosna’ (odpowiednio quenya/sindarin). Jak ten hobbit z ilustracji Macieja Wygnańskiego, którego galerię na Deviantart polecamy Waszej uwadze.

Ściągnij kartę KWIECIEŃ 2010 w pdf!

In Westron: Przeczytaj resztę wpisu »

← Późniejsze wpisy · Wcześniejsze wpisy →