Aktualności ze świata miłośników twórczości Tolkiena

Przedwiośnie

edoras_finishedKap, kap, kap pochlipuje topiący się pod dachem Meduseld sopel, na nieszczęście dla niego, a na szczęście dla nas (przynajmniej w większości – nie chcę urazić najwytrwalszych forumowych zimolubów…) zima powoli odpuszcza. Chyba takich śniegów, takich mrozów i takich śnieżnych zasp nie pamiętają nawet najstarsi Hobbici… Odchodzi już w zapomnienie biały krajobraz lasów obarczonych brzemieniem mroźnego puchu, bezkresu bieli i odgłos skrzypiących w śniegach butów. Wraz z zimą kończy się jeszcze jedna przygoda, jeszcze jedna podróż – dla mnie osobiście bardzo sentymentalna… Przedstawiamy Wam kochani ostatnią już z przygotowanych dla Elendilionu prac Thaliona. Przedwiośnie w Rohanie musi być niezwykłe, zapach Simbelmynë i szum wzbierających potoków będzie najpiękniejszą pobudką po długiej zimie…

Dziękujemy Wam za to, że trwaliście z nami tutaj, na Elendilionie nawet w najcięższe śnieżyce…

Thalionie – Hantalë!
Aby zobaczyć niespodziankę kliknij przeczytaj resztę wpisuPrzeczytaj resztę wpisu »

Marzec w Śródziemiu
March in Middle-earth

03.10ordoruinaPrzyroda powoli budzi się do życia. Przedwiośnie (quen. coirë, sind. echuir – ‘przebudzenie’) raczy nas od kilku dni słońcem, roztopami i deszczem. Wszystko zgodnie z rachubami tolkienowskiego Śródziemia. Prezentujemy dziś marcową kartę z Kalendarza Elendilich na rok 2010. Zwróćcie uwagę, że porównujemy w nim nasze gregoriańskie daty z datami rachuby elfów z Imladris (Rivendell), hobbitów z Shire’u oraz ludzi z Ponownie Zjednoczonego Królestwa. W kalendarzu zaznaczyliśmy też dni świąteczne (na czerwono dni wolne od pracy, na zielono rocznice i święta tolkienowskie), fazy księżyca oraz nazwy dni tygodnia. W tym roku kalendarz ukazuje się jako pojedyncze karty w formacie pdf, które Czytelnicy naszego serwisu mogą ściągnąć i wydrukować sami. Każdy miesiąc ozdabiamy grafiką artystów Tolkienowskich związanych z internetową rodziną witryn spod znaku Elendilich. Marzec niechaj upływa w żarach eksplodującej Orodruiny, dzieła Tomasza “Saso” Kowala. Nawiązujemy w ten sposób do rocznicy Upadku Saurona.

Zwracamy uwagę na niektóre ciekawe nazwy kalendarzowe. Hobbickie Rethe (”marzec”) pochodzi od staroangielskiego Hrēðmōnað, gdzie pierwszy człon miałby być imieniem wiosennej bogini germańskiej. Astron (”kwiecień”) pochodzi od staroangielskiego Ēastron. Eostra (inaczaj Ostara) to wiosenna bogini germańska. We Wschodniej Ćwiartce i w Bree “kwiecień” nazywano jeszcze inaczej – Chithing. Termin ten pochodzi od staroangielskiego cīðing ‘kiełkowanie’.

Ściągnij kartę MARZEC 2010 w pdf!

Read the same in Westron (English)… Przeczytaj resztę wpisu »

Dziś w Śródziemiu: Erukyermë

W Niedokończonych opowieściach, w tekście “Opisanie Wyspy Númenóru” (z ok. 1965 r.) czytamy:

W pobliżu środka wyspy [Númenóru] wypiętrzała się wysoka góra zwana Meneltarma (Kolumna Niebios), miejsce oddawania czci Eru Ilúvatarowi. (…) Każdego roku na szczycie król tylko trzykrotnie przemawiał: witając nowy rok w Erukyermë [niektórzy odczytują Eruhyermë] w pierwszych dniach wiosny, zanosząc modły do Eru Ilúvatara w Erulaitalë w połowie lata i czyniąc dziękczynienie w Eruhantalë z końcem jesieni.

meneltarmaBadacze tolkienowscy różnie lokują w kalendarzu wiosenne święto Erukyermë ‘Modlitwę [do] Jedynego’. Leonid Korablew mówi tu o równonocy wiosennej (21 marca), ale bardziej prawdopodobne jest, że “pierwsze dni wiosny” umieszczano na przełomie naszego lutego i marca (prawdziwe przedwiośnie). Na forum Elendilich zaproponowałem datę 22 lutego (= 21 Coirë, czyli mniej więcej środek elfickiego ‘przedwiośnia’; patrz Dodatek D do Władcy Pierścieni i wpis na forum Elendilich). Czy to zatem teraz? Właśnie w ostatnich dniach pogoda się poprawiła, pojawiło się słońce i zaczęły topnieć śniegi ciężkiej, mroźnej zimy roku 2010.

Co działo się w dniu Erukyermë w Númenórze? Król wchodził tego dnia pieszo na szczyt Meneltarmy, a za nim postępował tłum ludzi ubranych na biało i przybranych girlandami. Wszyscy zachowywali święte milczenie. Nad zebranymi polatywali Świadkowie Manwego, trzy orły, które były jedynymi mieszkańcami sanktuarium Jedynego Boga w Númenórze. Tuż po Erukyermë w roku 883 Drugiej Ery król Tar-Meneldur, szósty władca Númenóru, oddał swoje Berło synowi, Aldarionowi. Ponieważ Erukyermë pokrywało się z Nowym Rokiem w Númenórze, domyślamy się, że istniał tam odrębny kalendarz religijny, który nie pokrywał się z oficjalnym kalendarzem państwowym. Wiemy bowiem, że Edainowie z Zachodu rozpoczynali każdy rok w dniu przesilenia zimowego.

Źródło grafiki: Ennorath

Luty w Śródziemiu
February in Middle-earth

ambar02.10Prezentujemy lutową kartę z Kalendarza Elendilich na rok 2010. Zwróćcie uwagę, że porównujemy w nim nasze gregoriańskie daty z datami rachuby elfów z Imladris (Rivendell), hobbitów z Shire’u oraz ludzi z Ponownie Zjednoczonego Królestwa. W kalendarzu zaznaczyliśmy też dni świąteczne (na czerwono dni wolne od pracy, na zielono rocznice i święta tolkienowskie), fazy księżyca oraz nazwy dni tygodnia. W tym roku kalendarz ukazywać się będzie jako pojedyncze karty w formacie pdf, które Czytelnicy naszego serwisu mogą ściągnąć i wydrukować sami. Każdy miesiąc chcemy ozdobić grafiką artystów Tolkienowskich związanych z internetową rodziną witryn spod znaku Elendilich. Luty niechaj upływa pod znakiem schematu świata Ambar autorstwa Rosjanina, Leonida Korableva.

Ściągnij kartę LUTY 2010 (w pdf)

Read the same in Westron (English)… Przeczytaj resztę wpisu »

Avestalis, a w nim Lirillion

mlody_tolkienDziś 3 stycznia (albo 43 dzień hrívë ‘zimy’, 11 afteryule, 18 narwain), a zatem dzień urodzin naszego kochanego pisarza, J.R.R. Tolkiena (piszemy o nim również tutaj). Kiedy Tolkien w drugiej dekadzie XX w. tworzył zręby swoich języków i swojej mitologii, w okresie młodzieńczego zakochania i narzeczeństwa z Edith Bratt, nakreślił szkic elfickiego kalendarza (jakże odmiennego od tego, który znamy z Władcy Pierścieni, Dodatku D), w którym po święcie Turuhalme (pisaliśmy o nim tutaj) następują kolejne elfickie miesiące nowego roku. Tolkien chciał w tych miesiącach zaznaczyć ważne dla siebie daty: własnych urodzin (3 stycznia), urodzin Edith (21 stycznia) i urodzin brata Hilarego (17 lutego).

Przeczytaj resztę wpisu »

Styczeń w Śródziemiu

elendil01.10Prezentujemy styczniową kartę z Kalendarza Elendilich na rok 2010. Zwróćcie uwagę, że porównujemy w nim nasze gregoriańskie daty z datami rachuby elfów z Imladris (Rivendell), hobbitów z Shire’u oraz ludzi z Ponownie Zjednoczonego Królestwa. W kalendarzu zaznaczyliśmy też dni świąteczne (na czerwono dni wolne od pracy), fazy księżyca oraz nazwy dni tygodnia. W tym roku kalendarz ukazywać się będzie jako pojedyncze karty w formacie pdf, które Czytelnicy naszego serwisu mogą ściągnąć i wydrukować sami. Każdy miesiąc chcemy ozdobić grafiką polskich artystów Tolkienowskich związanych z internetową rodziną witryn spod znaku Elendilich. Styczeń niechaj upływa pod znakiem Elendila autorstwa Thaliona. Zwróćcie uwagę na litery tengwarowe, które układają się  w znajomy napis na koronie wielkiego Króla. Grafikę w pełnych rozmiarach możecie obejrzeć na stronie artysty (tutaj).

Ściągnij kartę STYCZEŃ 2010 (w pdf)

O Godach, przesileniu i przeciąganiu drew

Chambers_Yule_Log

Zbliża się Zimowe Przesilenie (w tym roku astronomiczne przesilenie zimowe przypada 21 grudnia o godzinie 17.47). W dawnej Anglii świętowano tego dnia Yule, festyn światła, który gromadził przy ogniu pogańskich Germanów. W Księdze Zaginionych Opowieści (KZO) dnia tego Elfy miały swoje święto Turuhalmë.

Niewiele wiemy o Turuhalmë. Oto co udało się znaleźć we wczesnych pismach Tolkiena. W KZO I w “Opowieści Gilfanona” mamy opis świętowania w Dworku Utraconych Zabaw (Mar Vanwa Tyaliéva). Z zaśnieżonych lasów przywieziono saniami drwa na palenisko. Ognia Opowieści (ang. Tale-fire, gnomijskie Tôn·a·Gwedrin) nie wolno było zagasić. Ale w przededniu Turuhalmë zmniejszano go do małego płomienia, który rozniecano w wielkie ognisko dopiero w noc Przesilenia Zimowego. W świętowaniu Turuhalmë ważną rolę odgrywały właśnie wielkie drwa. Przyniesione do Komnaty Ognia Opowieści były błogosławione przez Lindo i kładzione na palenisku, a tam rozpalały się podsycone magią Lindo. Tymczasem Vairë błogosławiła odrzwia komnaty i dawała klucz Rúmilowi. A potem dawano sygnał do śpiewów i tańców.

Do tych drew nawiązuje nazwa święta. W qenya (eldarissie) Turuhalmë to *’przeciąganie drwa’. Wiemy to na podstawie formy gnomijskiej (język goldogrin) Duruchalmos (lub Duruthlum) czyli Halm na·dhuruthon w PE nr 11, str. 47 (tzw. Gnomish Lexicon), która wyjaśniona jest również jako ‘przeciąganie drwa’.

Święto Halm na·dhuruthon (Turuhalmë) to sam poranek opisany w “Opowieści Gilfanona”, gdy z lasu przeciąga się saniami kłody. Wieczór Zimowego Przesilenia, bezpośredni odpowiednik ang. Yule to w gnomijskim Durufui ‘Noc Drwa (lub Kłody) lub Tonfui ‘Noc Ognia’ (PE nr 11, str. 47, 71).

Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby w podobny sposób wyobrażać sobie Gody w Śródziemiu w późniejszych fazach koncepcyjnych. Kto wie czy w Rivendell nie zbierano się w Sali Kominkowej i rozpalano mocno ognia przywleczonymi z lasu kłodami, a potem snuto całą noc opowieści o Dawnych Dniach…

W Anglii znany jest zwyczaj “Godowej Kłody” czyli Yule-log, którą przeciąga się na Święta do domu, jak na załączonym obrazku Chambersa.

Zima…

- Wcale mi się to nie podoba – wysapał za plecami Froda Sam. Śnieg bywa piękny o jasnym ranku, ale wolę go oglądać za oknami, leżąc w łóżku. Szkoda, że to całe pierze nie leci na Hobbiton. Tam by się może ucieszyli. (J.R.R Tolkien, Władca Pierścieni, Muza 2004, s. 382)

misty_mountains_finishedZ niezmierną radością przedstawiamy Wam, drodzy Czytelnicy, przedostatnią już, niestety, z grafik dla poszczególnych pór roku, które przygotował dla nas Thalion. To już zima, za oknami zaczyna prószyć śnieg wirując w szaleńczym tańcu z wiatrem, mróz znów tworzy lodowe kalejdoskopy na naszych oknach, a herbata z miodem i cytryną przecież w żadną inną porę roku nie smakuje tak dobrze jak właśnie zimą.

Pięknej zimy Wam życzymy!

Inne nasze zimowe newsy to Hu hu ha! praz Quenya na zimową porę.

Hu hu ha!

Informację tę podaliśmy 20 listopada 2008 roku. Dziś ją aktualizujemy, dodajemy kartkę z kalendarza na grudzień 2009 i informację (za Forum Elendilich: “Pory roku: od astronomii po Tolkiena”), że u Tolkiena miesiące zimowe to listopad, grudzień i styczeń ze środkiem zimy (”śród-zimiem”) ok. dnia 22 grudnia (pamiętajmy tego dnia o elfickim Turuhalmë - temat na LNDL) Inne zimowe wiadomości w serwisie to: Tolkienowski grudzień i styczeń oraz Quenya na zimową porę.

gru2009Zima w Śródziemiu nastanie już jutro, 22 listopada. Kalendarzowa zima, zgodnie z rachubą Imladris. W Kalendarzu Parmadilich rozpoczyna się ona naszego 21 listopada… Czyżbyśmy już niedługo mieli powiedzieć słowami Tolkiena (WP I, str. 362):

Gdy zimą w nocy szczypie mróz,
Gdy kamień pęka, skrzypi wóz,
Gdy drzew bezlistnych trzask wśród mgły,
to znak, że w puszczy hula…

Nie, niechaj nie będzie tak pesymistycznie, bo przecież w większości kochamy zimę, prawda? Ja sam wyczekuję czarnych wronowatych, blasku nocnego śniegu, mrozu, który pachnie daleką Syberią i atmosfery Godów, które nadejdą, gdy dzień stanie się najkrótszy. I czekam na kochaną Wigilię Bożego Narodzenia, na rodzinne spotkania, na tę chwilę, gdy dzieciaki otwierają paczki z prezentami spod choinki. To już całkiem niedługo, a do tego czasu Kalendarz Parmadilich mówi o kilku innych ciekawych wydarzeniach! Dnia 8 grudnia Forum Elendilich obchodzi swoje Szóste Urodziny. Na pewno czekają nas w tym czasie liczne niespodzianki. 22 grudnia mamy astronomiczne Przesilenie Zimowe. W Śródziemiu obchodzi się wtedy zimowy festiwal światła, zwany Yule (a po polsku, w tłumaczeniu Marii Skibniewskiej Godami). Przeczytaj resztę wpisu »

85. urodziny Christophera Tolkiena! (21 listopada)

Sobota 21 listopada 2009 to dzień 85. rocznicy urodzin Christophera Tolkiena, spadkobiercy i wydawcy dzieł słynnego Ojca. Oto kilka informacji biograficznych na temat Jubilata za The J.R.R Tolkien Companion and Guide, Christiny Scull i Wayne’a G. Hammonda (tom II, str. 1010-1012). O Christopherze dyskutuje się też na forum Elendilich (tutaj).

chtChristopher John Reuel Tolkien (ur. 21 listopada 1924). Trzeci i najmłodszy syn Ronalda i Edith Tolkienów. Syn Tolkiena otrzymał swoje imie po przyjacielu ojca Christopherze Wisemanie. Jego inicjały na mapach do The Lord of the Rings ‘CJRT’ zawierają imię, które Christopher przyjął na bierzmowaniu – John – ale którego nie zwykł używać. Urodził się w Leeds 21 listopada 1924 roku, dorastał w Oksfordzie. Jako chłopiec, podobnie jak jego bracia, John i Michael, uczęszczał do Dragon School w Oksfordzie, później do Oratory School w Caversham, w Berkshire. Podczas trzyletniej choroby serca, pozostawał w domu, edukowany przez prywatnego nauczyciela. Kiedyś otrzymał w prezencie teleskop i od tego czasu uwielbiał oglądać gwiazdy. Wraz z bratem Michaelem, dzielił również chłopięcą pasję do kolejek elektrycznych.

Przeczytaj resztę wpisu »

Wcześniejsze wpisy →