“Pośrodku lata…” (Sobótka, 23 czerwca)

15.06.10, 16:00, dodany przez Galadhorn

Najkrótszą nocą roku 2010 jest ta z 21 na 22 czerwca. Dnia 21 czerwca o godzinie 13.28 zachodzi zjawisko przesilenia letniego. W naszym świecie ten okres w roku był przez różne kultury celebrowany na różne sposoby jako noc świętojańska, Sobótka, Mid-summer, Ukon juhla, Sonnenwende itp. Staroangielski kronikarz Beda Czcigodny w swoim dziele De temporum ratione nazywa czerwiec i lipiec se Ærra Liþa (’przed lithe‘) i se Æfterra Liþa (’po lithe‘), co świadczy o istnieniu okresu przesilenia letniego, który nazywano po anglosaksońsku Liþa. Do tego terminu nawiązuje Tolkien opisując hobbicką Sobótkę, ang. Lithe. Inne nazwy święta przesilenia letniego w legendarium Tolkiena to Tarnin Austa ‘Bramy Lata’ (HoMe I, II) i Erulaitalë ‘Wychwalanie Boga’. Przeczytajmy raz jeszcze tekst na temat Sobótki w Śródziemiu, który powstał 21 czerwca 2009 r. w naszym serwisie…

Przeczytaj resztę wpisu »

2 KomentarzyKategorie wpisu: Kalendarium Śródziemia

Eldarë (Dzień Elfa, 17 czerwca)

15.06.10, 15:11, dodany przez Galadhorn

Kalendarz Elendilich (tutaj) informuje: oto zbliża się nam Dzień Elfa. Radują się serca Elfich Przyjaciół… Ale czy aby na pewno? Kto bowiem dziś pamięta o inicjatywie sprzed pięciu już lat? Może warto o tej dacie przypomnieć?

Pomysł pojawił się, gdy zauważyliśmy, że w spisie imienin znajdują się też imieniny Alfa (patrz temat “Dzień Elfa – 17 czerwca” na LNDL). A Alf to imię pochodzenia skandynawskiego, które znaczy – ‘elf’. W języku staroislandzkim jasna istota, żyjąca między światem bogów i ludzi nazywała się alfr. I imieniny każdy Alf obchodzi 17 dnia czerwca. A ponieważ cała rodzina naszych elf-friendly inicjatyw nawiązuje do Elfów (forum Elendili ‘Przyjaciele Elfów’, serwis Elendilion ‘należący do Przyjaciół Elfów’, radio Elendili FM, “telewizja” Elendili TV…), to jakież święto jest nam bardziej potrzebne od Dnia Elfa?

Ale Dzień Elfa jest wciąż niezagospodarowany. Może Wy, może Wy właśnie – nasi drodzy Czytelnicy i Goście – znajdziecie treść, którą można wypełnić termin Eldarë ‘Dzień Elfa’? Zapraszamy do komentowania!

3 KomentarzyKategorie wpisu: Felietony tolkienowskie, Kalendarium Śródziemia

Maj i czerwiec w Śródziemiu
May and June in Middle-earth

10.06.10, 22:03, dodany przez Galadhorn

Tekst ten pochodzi z 21 maja b.r.

Z opóźnieniem przedstawiamy majową kartę z Kalendarza Elendilich. W maju jak w raju? Tegoroczny maj jest knąbrny, mokry, niebiezpieczny dla mieszkańców dolin rzecznych. Oby pora letnia (sindarińskie laer, quenejskie lairë), która rozpoczyna się 23 maja b.r. przyniosła naszemu współczesnemu “Śródziemiu” słońce i radość. Gandalf z grafiki Macieja Wygnańskiego woła: “Nie przejdziesz!” Niech odegna on od nas ulewy i burze. Zapraszamy do galerii Maćka na Deviantart!

Czerwiec to miesiąc wielu różnych tolkienowskich świąt. Zaznaczamy je na naszej karcie. Pamiętajmy przede wszystkim o przesileniu letnim, które następuje dnia 21 czerwca o godzinie 7.28 rano. Z przesileniem związany jest Dzień Środka Roku w kalendarzu Hobbitów, czyli święto Sobótki (22-24 czerwca). Nie zapomnijmy też o święcie Elendilich, czyli o Dniu Elfa (17 czerwca) oraz o urodzinach Bilba Brandybucka (Andrzeja Kowalskiego), Dziedzica Bucklandu (a jednocześnie założyciela Sekcji Tolkienowskiej ŚKF). Czerwcowa grafika to Akallabêth Ryszarda “Galadhorna” Derdzińskiego (zaprasza on do odwiedzin swojej galerii na Deviantart!).

Ściągnij kartę MAJ 2010 w pliku pdf
Ściągnij kartę CZERWIEC 2010 w pliku pdf

In Westron: Przeczytaj resztę wpisu »

2 KomentarzyKategorie wpisu: Kalendarium Śródziemia

Brendanalia tolkienowskie – 16 maja b.r.

21.05.10, 20:01, dodany przez Galadhorn

Prawosławna ikona św. Brendana Wpis ten ukazał się dnia 16 maja 2008 roku. Dziś z przyjemnością go przypominamy – w oktawę naszych brendanaliów tolkienowskich.

Dziś, dnia 16 maja, mamy dzień św. Brendana! Brendan z Clonfert to postać dość bliska Tolkienowi. Profesor tworząc zręby swojej mitologii interesował się postacią św. Brendana, który żegluje na Zachód w poszukiwaniu Ziemskiego Raju. Tak samo żeglowali potem marynarze w Tolkienowej mitologii. Motyw krainy szczęśliwości na Zachodzie, który obecny jest w legendach o św. Brendanie i w mitologii Tolkiena ma swoje źródło w wierzeniach Celtów z Wysp Brytyjskich. Zainteresowania Tolkiena zaowocowały napisaniem poematu Imram, który został pięknie przełożony na polski przez Adaneth. Imram został opublikowany po raz pierwszy w czasach, gdy ukazał się WP, czyli w 1955 r. Brendana Tolkien wspomina też w The Nameless Land (1924-1927) oraz w przypisach do The Lost Road. W The Notion Club Papers znajdziemy wiersz pt. The Death of St Brendan. Na Forum Elendilich istnieje dział poświęcony dyskusjom i refleksjom tolkienistów o chrześcijaństwie. Nosi on nazwę Bractwa Świętego Brendana – łac. Fraternitas Sancti Brendani. O samym Świętym ciekawie pisze też angielska Wikipedia (tutaj).

Brak komentarzyKategorie wpisu: Fandom tolkienowski, Kalendarium Śródziemia

Dziś w Śródziemiu: Nost-na-Lothion

16.05.10, 12:20, dodany przez Galadhorn

Może ten wpis odpędzi złą pogodę? Mamy maj, kwietny miesiąc, nazywany po staropolsku kwietniem (dziś po czesku maj to květen). Według ludowej tradycji, środek miesiąca maja powinien być zimny, deszczowy i czasem mroźny (tzw. Trzej Ogrodnicy i Zimna Zośka). A zatem wszystko w normie? Ponoć dzięki takiej pogodzie aż do jesieni nie powinno być przymrozków. To dobrze, prawda? W naszej części Europy w maju zakwitają konwalie, piwonie, czerwone maki, niezapominajki, czeremcha, odmiany lilaków, irga, złotokap, jaśmin i tawuła. W ogródkach domów kwitną tulipany i narcyzy. Z drzew parkowych zaczynają kwitnąć klony i kasztanowce. W maju łąki zmieniają swoje kolory. Gdy zaczyna kwitnąć mniszek lekarski, to na łąkach dominuje kolor żółty. Po przekwitnięciu mniszka, łąki są różowe. Następnie kwitnące jaskry, nadają łące kolor żółty. Na polach zielenią się oziminy, żółci się rzepak i wschodzą buraki. W zbożach zaczyna kwitnąć rumianek i kwiaty powoju (z Wikipedii). Bo wedle polskiego przysłowia: “W maju jak w raju”.

A Tolkienowska mitologia mówi nam, że pierwszy kwiat zakwitł, gdy narodziła się w Doriath córeczka Thingola i Melian, przepiękna Lúthien.

Lúthien urodziła się w lesie Neldoreth, a na jej powitanie białe kwiaty niphredilów rozkwitły niby gwiazdy ziemi (Silmarillion, str. 106)

A zatem pierwszymi kwiatami Ardy były niphredile?

Z Księgi Zaginionych Opowieści wiemy, że mieszkańcy Gondolinu gdzieś o tej porze obchodzili swoje święto Narodzin Kwiecia, czyli Nost-na-Lothion. Niektórzy tolkieniści – niesłusznie – umieszczają to święto w dniu 22 maja. W rzeczywistości nie znamy jego dokładnej daty. Oto, co możemy przeczytać o Nost-na-Lothion w HoMe II, str. 238 (wydanie Amberu):

Forpoczty zimy przeszły przez Góry Okrężne okrywając je pokrywą śniegową grubszą niż kiedykolwiek; jednak ku wiośnie poczęła ona topnieć od dołu, więc liczne strumienie spłynęły na równinę, która rozkwitła kwiatami. Nadeszło i minęło z dziecięcą zabawą święto Nost-na-Lothion czyli Narodziny Kwiatów, a serca ludu Gondothlimów przepełniała radość, bo rok zapowiadał się dobrze…

Zdjęcie pochodzi z serwisu Manataka American Indian Council.

2 KomentarzyKategorie wpisu: Kalendarium Śródziemia

Kwiecień w Śródziemiu
April in Middle-earth

03.04.10, 20:14, dodany przez Galadhorn

Najwyższy czas, żeby przedstawić kartę z Kalendarza Elendilich na kwiecień 2010 r. Wiosna postępuje krok za krokiem. Zazieleniły się delikatnie korony drzew, pączki coraz większe, słońce coraz mocniej przygrzewa. Nie ma żadnych specjalnych dat i rocznic. Cieszymy się po prostu, że nadeszła tuilë/ethuil ‘wiosna’ (odpowiednio quenya/sindarin). Jak ten hobbit z ilustracji Macieja Wygnańskiego, którego galerię na Deviantart polecamy Waszej uwadze.

Ściągnij kartę KWIECIEŃ 2010 w pdf!

In Westron: Przeczytaj resztę wpisu »

2 KomentarzyKategorie wpisu: Kalendarium Śródziemia, News in Westron (English)

Dziś w Śródziemiu: Nowy Rok Elfów

29.03.10, 00:01, dodany przez Galadhorn

No i nadszedł początek wiosny w rachubie Elfów, w Kalendarzu Imladris! Początek pory Tuilë/Ethuil (o znaczeniu tej nazwy czytaj tutaj) wiąże się w tej rachubie z początkiem kolejnego roku. A zatem mamy dziś Nowy Rok Elfów! W quenya jest to Yestarë ‘Dzień Początkowy’. Który to już coranar (quenya, ‘obieg słońca’) w ich rachubie? Nikt tego dziś nie wie…

Zobaczmy jak wygląda wiosna w Lórien, gdzie również rok dzieli się na sześć pór roku (jak w Rachubie Imladris). Grafika J.R.R. Tolkiena przedstawia drzewa mellyrn (ta forma to liczba mnoga od mallorn) wiosną. Na ziemi leżą jesienne złociste liście, bo drzewa wypuściły już złote kwiecie (nazwa mallorn znaczy ‘złote-drzewo’) – efekt jest taki, że zarówno “dywan”, jak i “strop” lasu złocą się jasno, a “kolumny” pni połyskują srebrzyście.

Dzień Nowego Roku Elfów pokrywa się z 6 astrona (”kwietnia”; “hobbickie” Astron wywodzi się ze staroangielskiego Ēastron. Eostra, inaczaj Ostara, to wiosenna bogini germańska, której powóz ciągnęły jurne wiosenne zające – stąd niemiecki zwyczaj wielkanocny, który znamy też na Śląsku – w Wielkanoc, niem. Ostern, ang. Easter przychodzi do dzieci Zajączek ze słodyczami). W Shire po Wojnie o Pierścień narodził się zwyczaj radosnego świętowania w tym dniu na Urodzinowej Łące w Bag End.

Pięknie, że w tym roku Nowy Rok Elfów nastąpił w tak wiosennej atmosferze, tuż po chrześcijańskiej Niedzieli Palmowej. Radosnego świętowania, Przyjaciele Elfów!

Brak komentarzyKategorie wpisu: Kalendarium Śródziemia

Ślub Berena i Lúthien z Warwick…

22.03.10, 07:45, dodany przez Galadhorn

Mijają właśnie 94 lata od wiosennego poranka 22 marca 1916 r., gdy w pięknym Warwick (patrz tutaj i tutaj), w kościele katolickim Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej miejscowy proboszcz, ks. William J. Murphy udzielił ślubu 24-letniemu Johnowi Ronaldowi Reuelowi Tolkienowi i 27-letniej Edith Mary Bratt. O ślubie państwa Tolkienów pisaliśmy już kilkakrotnie w naszym serwisie. Opisywaliśmy samą ceremonię ślubną i kościół (tutaj) oraz relacjonowaliśmy odkrycie dokumentu z zawarcia ślubu (tutaj). Zastanawialiśmy się też nad tożsamością tajemniczego świadka tego ślubu (tutaj). Z przyjemnością przypominamy o tej rocznicy. Zapraszamy też z tej okazji do przejrzenia tematu z Forum Elendilich o ceremoniach ślubnych w Śródziemiu (tutaj).

Jako grafik użyliśmy powyżej elfickich herbów Berena i Lúthien, które zaprojektował J.R.R. Tolkien. Profesor i jego żona utożsamiali się z tą ludzko-elfią parą. Imiona Berena i Lúthien widnieją na nagrobku państwa Tolkienów

Brak komentarzyKategorie wpisu: Biografia Tolkiena, Kalendarium Śródziemia

Kiedy zaczyna się wiosna?

20.03.10, 21:06, dodany przez Galadhorn

W tym roku wiosna kalendarzowa pokrywa się z tak zwaną wiosną fenologiczną. Dziś o 18.32 nasze dobroczynne Słońce, przenajjaśniejsza Anar, wkroczyło w znak Barana, a jednocześnie obserwujemy ocieplenie, zapach upływającej zimy (czyli pomieszanie zapachu wilgotnej ziemi, kurzu i zimna – w niektórych miejscach miast łączące się z wątpliwego autoramentu zapachami psich bubkosh-skai), przyspieszone bicie serc… Z fenologicznego* punktu widzenia w strefie umiarkowanej (czyli naszej, ale także w strefie, w której leżał Eriador) początek wiosny to czas tajania śniegu; kwitnienia leszczyny, wierzby iwy, przylaszczka, a wczesna wiosna łączy się z kwitnieniem mniszka lekarskiego, czeremchy zwyczajnej, z pojawieniem się liści: kasztanowca zwyczajnego, brzozy brodawkowatej. To wszystko czeka nas już wkrótce.

Przeczytaj resztę wpisu »

5 KomentarzyKategorie wpisu: Felietony tolkienowskie, Kalendarium Śródziemia, Lingwistyka tolkienowska

Dzień Upadku Saurona: 25 rethe (18 marca)

18.03.10, 10:57, dodany przez Galadhorn

W Kronice Królestw Zachodnich czytamy, o 25 rethe 3019 r. Trzeciej Ery (czyli w naszym kalendarzu 18 marca rachuby gregoriańskiej):

Armia otoczona na kopcach żużlu. Frodo i Sam osiągają Sammath Naur. Gollum wyrywa Frodowi Pierścień i spada do Szczelin Zagłady. Upadek Barad-dûr i koniec Saurona (Dodatek A, str. 489, Muza).

Emocjonujący opis tych wydarzeń znajdziecie we Władcy Pierścieni – Powrocie Króla, w księdze VI, w rozdziałach 3 “Góra Przeznaczenia” i 4 “Na polach Cormallen”. To dobra lektura na dzisiejszy dzień. W Ponownie Zjednoczonym Królestwie Upadek Saurona został uświęcony reformą kalendarzową. W nowym kalendarzu rok rozpoczynał się teraz 25 “marca” starego stylu (= 18 marca w naszym kalendarzu gregoriańskim) dla “upamiętnienia upadku Saurona i czynów Powierników Pierścienia” (Dodatek D, str. 511, Muza). Za panowania króla Elessara ta rachuba przyjęła się we wszystkich krajach z wyjątkiem Shire’u, gdzie pozostano przy starym kalendarzu i kontynuowano rachubę Shire’u.

Świętujemy zatem dzisiaj upadek Saurona i upamiętniamy czyny Powierników Pierścienia. Obchodzimy też Nowy Rok (quen. Yestarë, sind. *Orerui) w Ponownie Zjednoczonym Królestwie. Z tej okazji zapraszamy do lektury felietonu sprzed kilku lat (Skruszona Czarna Brama…) i do obejrzenia kilku tolkienowskich “ikon” Sergieja Juchimowa (tu jego witryna internetowa) na dzisiejszy dzień.

2 KomentarzyKategorie wpisu: Kalendarium Śródziemia, Utwory Tolkiena

“Pośrodku lata…” (Sobótka, 23 czerwca)

Eldarë (Dzień Elfa, 17 czerwca)

Maj i czerwiec w Śródziemiu
May and June in Middle-earth

Brendanalia tolkienowskie – 16 maja b.r.

Dziś w Śródziemiu: Nost-na-Lothion

Kwiecień w Śródziemiu
April in Middle-earth

Dziś w Śródziemiu: Nowy Rok Elfów

Ślub Berena i Lúthien z Warwick…

Kiedy zaczyna się wiosna?

Dzień Upadku Saurona: 25 rethe (18 marca)

Wyszukiwarka

Elendilion

Kategorie

Archiwa

Elendilion - strony stowarzyszone

Strony poświęcone J.R.R. Tolkienowi

Meta