Aktualności ze świata miłośników twórczości Tolkiena

Our Christmas gift – The Shire Calendar 2017!

Merry Christmas and a Happy New Year!

shirecalendar2017bAs this year’s Christmas gift we present our Shire Calendar for 2017 (1394 S.R.) in which the Gregorian dates are translated into the dates of the Shire Reckoning according to the Reform of Our Calendar which is based upon Tolkien’s calculations published in Ch. Scull’s and W. G. Hammond’s A Reader’s Companion, p.p. xlv-l (note that our 25 December is the equivalent of 2 Yule or New Year’s Day like it was in the Catholic reckoning in mediaeval England). Our calendar’s order is borrowed from the publication of Steve Pillinger from 1981 to 1982 about which you can read on Tolkien Gateway.

The Calendar with two illustrations presenting artists’ vision of Lúthien Tinúviel (one by Tom Loback and the other by Ryszard „Galadhorn” Derdziński) can be downloaded in the PDF format. Note the use of the Elvish letters and numerals (in the decimal system) according to Tengwar mode for Westron (English). Key for the numbers can be found below.

This Calendar is a small tribute to our great Friend and artistic master, Tom Loback (1949-2015).

Download THE SHIRE CALENDAR 2017 (PDF, 400 KB)

G-i-P Report:
Aldudénië by Roberta Malerba (Silmë),
lyrics by Roberto Fontana (Túrin)

Od maja tego roku na YouTube znaleźć możemy niezwykły teledysk do quenejskiej pieśni Aldudénië. Pieśń śpiewa niejaka Silmë. Kim jest? Według opisu podanego w serwisie, nie ma ona wieku, a imię jej oznacza ‚Blask Gwiazd’.

Elfy cieszą się spotkaniem przy ogniu. Słuchają dawnych opowieści. Podczas jednego z takich spotkań Silmë, jedna z Maiarów, opowiada im historię Dwóch Uświęconych Drzew. Opisuje je jako dwie cudowne rośliny i pokazuje Elfom dwa ostatnie istniejące liście – jeden złocisty i drugi srebrzysty. Silmë widziała Dwa Drzewa na własne oczy. Wie, że nazywały się Laurelin i Telperion, że oświetlały one część świata Ardy. Dwa Drzewa świeciły mistycznym blaskiem i były najlepszym z dzieł Yavanny – Mocy Przyrody.

Gdy Silmë śpiewa o Dwóch Drzewach, Elfy przypominają, że oba zginęły za sprawą Melcora, Mrocznego Władcy. Silmë zaś wspomina, że mimo tego nieszczęścia Yavanna i Nienna uratowały część tego światła wzbudzając umierające rośliny do ostatniego wydania z siebie złocistego owocu i srebrzystego kwiatu. Kwiat stał się Księżycem, a owoc Słońcem, którego pierwszy wschód wyznaczył chwilę przebudzenia pierwszych Ludzi. Od tamtej chwili Arda oświetlana jest blaskiem Słońca i Księżyca (…)

Gdy Silmë snuje swoją opowieść, wszystko zapisuje w języku quenya Elemmírë…

Specjalnie dla Was zdobyliśmy tekst pieśni w języku quenya. Przełożył ją na mowę Elfów Wysokich włoski lingwista tolkienowski, Roberto Fontana (w teledysku widzimy go odgrywającego rolę Elemmírë). W ciekawy sposób zinterpretowali ten tekst muzycy: Roberta Malerba (pierwszy wokal) oraz towarzyszący jej: Miriam Gallea, Cecilia Lasagno, Emily Marangon, Marta Tognelli. Quenya bardzo pięknie brzmi w ustach użytkowników języka włoskiego. Włoski jest językiem o wielu elfickich głoskach i o odpowiedniej melodyce. A teraz Wy możecie zaśpiewać pieśń razem z Silmë i Elfami!

I cala et aldu oiale lauva
lumna i mornie aistana Aman
cotumo móre Laurelin harnane
Yelwa i sangwa Telperion nahtane

Nyénar i Valar, nainar i Eldar
I nyelli lamyar qualmo lamnar
A telpina pirya vistina elennar
Tainen i carne menello calmar!

Cena lauvanye laurea alcar
Ya ilya rya varyane i quile
Calar alcannar i minya aldo
Ar Valain áne i aire alasse

Súyane i súre imbi i essellassi
Tulcanen rimne, yo yavi urúve
Ar imbi i lassi wenya i torno
Morne i calali, Silpion i vana

Ananta sí parce olve ar sundi
Ar morne imbi nyéri leperi racar
Ea Ardo rindissen er alcaratta
Airi mirissen ya i Eldo avaquente
Melkor te nampe
Antanes qualme, sercerya canne.

Nienno i níri sirar olla i talam,
Yavanno linde heca i qualme.
Comyar i Valar helda i orosse
yasse atta Valie cara i únat

Ar Silpion nosta telpina lóte
Tilion i cú núra alcarya
Laurea yave et Laurelin tuia
Arien i Urwendi ture tierya

Sie nóne yáresse Anar Isilye
Anar i náre ya usta ar coiva
Isil ya ranya milya ú sanya
Melme avalerya, náre te nuchta

Hecali Noldor tenner i falas
Yasse Isil cenner ar remme sainen
Arinya cuine i Apanónar
Tirner i úrin ar ten mána Anar

Ruca i herumor i uruite nissillo
I mahta cú telpina yo ilsina pilin;
Maruva i lusta saura i heru,
Tenna ta lantar yéni apa yéni.

Przeczytaj resztę wpisu »

Lúthien Tinúviel
Tom Loback’s last artwork

I dedicate this article to Susan Ryan, Tom’s beloved Wife
– Galadhorn

See Tom Loback’s gallery on Gwaith-i-Phethdain
See Lúthien Tinúviel in its PDF vesion
Read more about Tom Loback

luthien

Lúthien Tinúviel by Tom Loback (2014)

tom_susan3

In July 2014 before my travel to Norway Tom Loback (1949-2015; see all Elendilion’s articles on Tom Loback) asked me to translate something into Sindarin for his new artwork (he also wrote: „Have fun in Norway – don’t fall in a fjord”). We never completed this task together. I sent the translation and the transcription to Tom, but there was no time to put it all together. Tom left the circles of this world on March 5, 2015 (see Tom Loback – In memoriam).

Nai Eru se mánata!

Now, in cooperation with Tom’s wife, Susan Ryan, I present Tom Loback’s last artwork Lúthien Tinúviel (2014) with a Sindarin text chosen by Tom and with the Tengwar transcription. In my opinion Lúthien resembles here Tom’s partner and wife, Susan – his beloved Lúthien.

The text accompanied to this splendid artwork reads as follows.

This is the artwork by Tom Loback with a fragment of Tolkien’s The Lay of Leithian, Canto VII, verses 205-206 translated into Sindarin and transcribed with the Elvish letters called the Tengwar by Ryszard Derdziński. Tolkien’s text reads as follows:

recalling Lúthien dancing fair,
with wild white roses in her hair

It has been translated into Sindarin and rendered in the Elvish script (‚Mode of Beleriand’) by Ryszard Derdziński (Galadhorn).

renel Lúthien lilthol vain
na-viril rhaw lyss vi fîn dîn

luthien_loback

Version with the Sindarin inscription

_____________________

G-i-P stands for Gwaith-i-Phethain, ?The Fellowship of the Word-smiths?™ or the linguistic website devoted to post-Tolkienian constructions in the ?œreconstructed? languages of Middle-earth [link].

Visit us on Facebook

Wprowadzenie w tematykę
języków tolkienowskich (film)

Przedstawiamy Wam 25-minutowy wykład, będący wprowadzeniem w tematykę języków tolkienowskich, który został przygotowany przez Piotra Cholewę (ŚKF) i Ryśka Derdzińskiego (Elendili) na konferencję tolkienowską, która 23 i 24 kwietnia otwierała wystawę tolkienowską w Bibliotece Śląskiej w Katowicach (wystawa trwa do 11 maja – serdecznie zapraszamy, bo jest co oglądać: rzadkie wydania książek, czasopisma tolkienowskie z całego świata, prace artystów tolkienowskich, a nawet norka hobbicka, przy której można się sfotografować).

Sam filmik jest być może początkiem vloga, który będzie prowadził Galadhorn (czyli ja).

 

Tom Loback – In memoriam

Tom Loback (1949-2015) był moim mistrzem, a od kilku lat także moim przyjacielem. Opuścił kręgi tego świata po bardzo gwałtownej chorobie 5 marca bieżącego roku, dwa tygodnie po zdiagnozowaniu przez lekarzy raka trzustki. Umarł w ramionach swojej ukochanej partnerki i żony – Susan Ryan. Nai Eru se mánata!

Tom Loback w swojej pracowni

Tom był przede wszystkim artystą. W Nowym Jorku znane były jego rzeźby z gałęzi i kamieni, które powstawały nad rzeką Hudson. Nazywał tę sztukę driftwood art, a pisano o niej nawet w The New York Times (tutaj). Tom był też ilustratorem tolkienowskim, elfickim lingwistą oraz badaczem sztuki wojennej Śródziemia (jego artykuł na Wikipedii znajdziecie tutaj, a inne teksty w miesięczniku Mythlore; znany jest też jego udział w pracy nad częścią systemu gier Middle-earth Role Playing – MERP. Chodzi o Halls of the Elven-king). Jednocześnie pracował też jako offowy producent teatralny na Broadwayu, projektował modele żołnierzyków, a prawdziwą pasją ostatnich lat jego życia była gra w racketball.

Grafiki Toma Lobacka poznałem jeszcze w latach 90. Dzięki spotkaniom w Sekcji Tolkienowskiej Śląskiego Klubu Fantastyki mogłem je zobaczyć w amerykańskich periodykach, takich jak Beyond Bree. Tom zgodził się, żeby jego prace znalazły się też w naszych polskich czasopismach tolkienowskich, a więc były prezentowane wpierw w Gwaihirzęciu, a potem wielokrotnie w Simbelmynë.

Tom i Susan, jedno z ostatnich zdjęć

Tom i Susan, jego wieloletnia partnerka, stracili w zamachu na World Trade Center swojego krewnego – dzielnego strażaka, który oddał życie, ratując ludzi. Od tego czasu przez wiele wiele lat byli wolontariuszami, którzy swoje wolne chwile spędzali na oczyszczaniu Ground Zero. Dzień po dniu, przez niezliczone miesiące, w pocie czoła, w deszczu, w chłodach zimy, w dymie, pyle i ludzkich prochach, doświadczając grozy zdarzenia, o którym pamiętamy jako o 9/11. Nikt nie wiedział wtedy, że i Tom Loback będzie męczennikiem tego zdarzenia. Choroba, która go tak szybko zabiła, była efektem tamtej pracy. 9/11 zbiera swoje śmiertelne żniwo do dziś…

* * * Przeczytaj resztę wpisu »

G-i-P Report: languages of Middle-earth
in the H3 soundtrack

Martin Freeman as Bilbo Baggins Esq.

Thanks to Tomasz „Elensil” Grzebyk’s help we can analyze today the linguistic content of the Digital Booklet with the lyrics, descriptions and credits from the soundtrack of The Battle of the Five Armies (the sountrack can be found on Deezer.com). This is the linguistic material we can find in the following themes (in our analysis we use David Salo’s A Gateway to Sindarin; words which are not asterisked can be found in Salo’s dictionary). Let us see how often the meaning of the lyrics differs from the official translation! (licentia poetica?):

Przeczytaj resztę wpisu »

*únehta to ‚atom’, czyli trochę o fizyce i metafizyce Ardy

Źródło: Tengwestië: A Glossary of Elvish Terms in Fragments on Elvish Reincarnation

Nowa książka francuskiego tolkienisty dr. Michaëla Devaux nosi tytuł J.R.R. Tolkien, l’effigie des Elfes (‚J.R.R. Tolkien, wizerunek Elfów’, Wydawnictwo La Feuille de la Compagnie, Cahier d’études tolkiniennes, No 3; Paris, Bragelonne, 2014, ok. 500 stron.).

Praca jest zbiorem esejów napisanych przez Devaux, ale znajdują się tam również fragmenty pism profesora Tolkiena z okresu od lat 50. do roku 1972, które dotyczą elfiej reinkarnacji i związanych z nią zagadnień metafizycznych. Ta część książki (wydana i po francusku, i po angielsku, co może być ważne dla polskich badaczy pism Tolkiena) nosi tytuł „Fragments on Elvish Reincarnation”. Dr Devaux zaprosił do współpracy Carla F. Hostettera (redaktora lingwistycznych pism Mistrza Tolkiena), żeby przygotował specjalny słownik terminów filozoficznych (metafizycznych), które spotykamy w tych pismach. Na stronie Tengwestië: A Glossary of Elvish Terms in Fragments on Elvish Reincarnation Carl opublikował w ostatnich dniach oryginalny angielski słowniczek, którzy przygotował do francuskiej książki. Jest on bardzo ciekawy. Mówi bowiem wiele o metafizycznej i fizycznej strukturze Ardy!

Dowiadujemy się z niego (wiemy to już z HoMe X, ale warto te sprawy zebrać i jeszcze raz opisać), że istnieje quenejski termin erma ‚substancja pierwotna; primary substance’ (dosł. ‚to co jest pierwsze’). Jest to w filozofii mitu Tolkiena homogeniczna, jednorodna, niezróżnicowana pierwotna substancja właściwa dla pierwotnego stanu Kreacji dokonanej przez Jedynego Boga (Eru).

Następnie dowiadujemy się o terminie ermenië, który kojarzy się z terminem filozofii arystotelesowskiej i chrześcijańskiej, znanym jako Primum Mobile (moc sprawcza, pierwsza przyczyna ruchu). Od owego ‚jedynego poruszyciela’ (prawie dosłowne tłumaczenie terminu quenejskiego) pochodzi całe życie w świecie tolkienowskiego mitu.

Z kolei czytamy o quenejskich terminach estel ‚zaufanie, wiara; trust, faith’, o fëa (l. mn. fëar) ‚dusza, duch zamieszkujący ciało istoty wcielonej; soul, indwelling spirit, of an incarnate being’, o Imbar ‚»Miejsce Zamieszkania«, Ziemia; »The Habitation«, the Earth’, o nassë ‚materiał; material’ (l. mn. nassi; dosłownie ‚to, co jest’).

Ciekawym słowem jest *únehta, l. mn. únehtar czyli… ‚atom’! Carl F. Hostetter wywodzi to słowo od określenia quenejskiego ú-nehta ‚nie-podzielne’, czyli dosłownie to, co wyraża greckie klasyczne ατομ-ος ‚niepodzielne; indivisible’ (< α + -τομ-ος). Owe únehtar to najmniejsze możliwe do wydzielenia cząstki, „najmniejsze możliwe wielkości, które ukazują wewnętrzny wzorzec, odróżniający jedną nassë od innych nassi.

Widzimy zatem, jakie można dostrzec podobieństwa między metafizyką dzieła Tolkiena, a metafizyką starożytnych Greków. Temat na pewno warty jest dyskusji, a sama książka Michaëla Devaux jest warta naszej uwagi.

_____________________

G-i-P stands for Gwaith-i-Phethain, ‚The Fellowship of the Word-smiths’ or the linguistic website devoted to post-Tolkienian constructions in the “reconstructed” languages of Middle-earth [link].

Visit us on Facebook!

G-i-P Report: Elvish dialogs from
The Hobbit: The Battle of the Five Armies

Galadriel and Gandalf

Dear members of the Gwaith community. See attached the analysis of the Sindarin dialogues from The Hobbit: Battle of the Five Armies movie prepared for us by the Hungarian linguist Gábor Lőrinczi. As his previous analyses on the topic, this one is also based partly on an incomplete script fragment he has got and partly by listening to the dialogues, so it is far from fully complete, it contains many speculations, and it may not be exempt from errors and omissions. We hope the community of the Tolkienian linguists, friends of the Gwaith-i-Phethain will help us to answer many questions connected with these dialogs. As every year after the new movie we are opening the free discussion in the comments. The results of the discussion will be added to the analysis as the updates.

Przeczytaj resztę wpisu »

Zapraszamy na wykład
o alfabetach runicznych Tolkiena!

Zapraszamy do Krakowa na wykład Galadhorna o alfabetach runicznych Tolkiena. Więcej informacji na plakacie i na Facebooku (tutaj).

The Ancalagon Triptych by Tom Loback
(Quenya translation by Ryszard Derdzinski)


For Tom Loback’s Facebook – see here.
More on Tom Loback in our service see here.
About The Fëanor Triptych read here.
G-i-P’s gallery of Tom Loback can be seen here.

From Tom Loback’s Facebook: «Over the past year or so I have been fortunate that a number of collectors have been purchasing my illustrations. Many of these were work I did back in the 1980s for a number of book proposals that didn’t come to fruition and for the extensive Tolkien fan community publications like Parma Eldalamberon, Vinyar Tengwar, Mythlore, Beyond Bree and others. I had produced and sold others in black and white or hand-colored limited edition prints presented as pages from Illuminated Elven Manuscripts or scrolls with texts written in Elvish. They were quite popular and the idea was widely imitated. I also have now had the great good fortune to be commissioned to do some new works. They were conceived and realized as sets of triptychs depicting scenes from J.R.R. Tolkien’s The Silmarillion and other works.»

We have presented Tom Loback’s first triptych, The Fëanor Triptych here. The second triptych, The Ancalgon Triptych, features the final Great Battle of The War of Wrath that ends the First Age of Middle-earth, where the winged Dragons, led by the greatest of all Dragons – Ancalagon the Black – make their first appearance in Tolkien’s legendarium. Concept and art is by Tom Loback. The Quenya and Sindarin translation is by Ryszard „Galadhorn” Derdziński. We present the artwork in the following order:
____________________________________

1. This illustration is the central panel of The Ancalagon Triptych and depicts the assault of Morgoth’s fleet of winged Dragons, led by Ancalagon the Black, against the Host of Valinor captained by Eönwë, the Herald of Manwë. The Dragons are released from the fortress of Angband and the surprise and force of their attack drives the Elves and Maiar of the Host of the West back. The two columns of Elvish Quenya texts below (transated by Ryszard „Galadhorn” Derdzinski) describe the three illuminations of the Triptich. Additionally, as often seen in illuminated manuscripts, there are some comments in the margins by later writers. One of comments is from Bilbo Baggins whose non-anglicized name in the lingua franca of Middle-earth, Westron, is Bilba Labinga.

 

A. Then the Hosts of the Throne of Hate were overthrown in the battle of Dagor Delorthin and Eönwë, captain of the Host of the Valar, besieged Angband straitly. Then Morgoth made a last sally and all his Dragons were about him. Out of the Gates of Angband he loosed upon his foes a last desperate assault, the winged Dragons that had not before been seen. And so sudden and ruinous was the onset of that dreadful fleet, as a tempest of a hundred thunders winged with steel, that the Host of Valinor was beaten back on Dor-na-Fauglith by lightning and a storm of fire. And not any of the Host of the West, be he Ingwion, Captain of the Vanyar or Finarfin, King of the Noldor, or Eönwë, Chief of the Maiar, might withstand Ancalagon the Black, mightiest of the Dragon horde.

Tá i Hostar Tévie-mahalmava né ataltanë mí Ohta Rúsëo ar Eönwë, i hesto Hosto Valaron, hamosartanë Angamando. Tá Moringotto carnë telda rinca ar ilya Lóceryar ner as esse. Et Andor Angamando lehtanes nalantarya telda estelenca nottoryannar, i ramalóci yar nó úquen sintë cenë. Ar san atalantëa alcayë i rinca naira-liyúmëo ve húro húmi hundieron anga-rámainen, sa i Hosta Valinóreva né nanquernë tenna Dor-nu-Fauglith nár-raumonen. Ar úquen Hostallo Númenwa, la Ingwion, i hesto Vanyaron, la Arafinwë, i Aran Noldoron, la Eönwë, i Aracáno Maiaron, pollë tercolë Ancalacon Morna, ammelehta Lóke-hormo.

B. Now came Eärendil, with the Silamaril on his brow, shining with white flame, in his ship Vingilot that had been hallowed by the Valar and lifted up into the oceans of Heaven, as the star of hope, Gil-estel. And came also a myriad of the all great birds of heaven and the Eagles and led by their captain, Thorondor, King of the Eagles. And there was battle in the air through a dark night of doubt. And before the rising of the sun Eärendil slew Ancalagon and cast him from the sky. And the greatest of all Dragons fell upon the Towers of Thangorodrim, and they were broken in his ruin and bursting fire. Then the Host of the Valinor prevailed and well nigh all the Dragons were destroyed and Angband was unroofed and its pits opened and a multitude of thralls were released.

Si túlë Eärendil as Silmarillë timbareryassë, niquitala telemnarnen, mi Vingilótë ciryaryassë ya ainaina Valainen ar ortaina mir earonna Menelo ve Elen-estel. Ar túlë ta húmi wilindi menelo ar Sorni tulyaina hestonen, Sorontar. Ar i ohta engë wilyassë ter i lómë maquettaron. Ar epe anarórë Eärendil mahtanë Ancalacon ar se unduhantes menello. Ar i ampoldë ilyë Lócion lantaner Thangorodrimo Mindonnar, ar ner rácina atalanteryassë ar mi ruvala nárë. Tá i Hosta Valinóreva orturnë ar epe ilyë Lóci nancarina ar Angamando avatupina ar lattaryar latyaina ar unótimë móli leryaina.

Przeczytaj resztę wpisu »

Wcześniejsze wpisy →