Aktualności ze świata miłośników twórczości Tolkiena

90. urodziny Christophera Tolkiena! (21 listopada)

Piątek 21 listopada 2014 to dzień 90. rocznicy urodzin Christophera Tolkiena, spadkobiercy i wydawcy dzieł słynnego Ojca. Oto kilka informacji biograficznych na temat Jubilata za The J.R.R Tolkien Companion and Guide, Christiny Scull i Wayne’a G. Hammonda (tom II, str. 1010-1012). O Christopherze dyskutuje się też na forum Elendilich (tutaj).

chtChristopher John Reuel Tolkien (ur. 21 listopada 1924). Trzeci i najmłodszy syn Ronalda i Edith Tolkienów. Syn Tolkiena otrzymał swoje imie po przyjacielu ojca Christopherze Wisemanie. Jego inicjały na mapach do The Lord of the Rings ‚CJRT’ zawierają imię, które Christopher przyjął na bierzmowaniu – John – ale którego nie zwykł używać. Urodził się w Leeds 21 listopada 1924 roku, dorastał w Oksfordzie. Jako chłopiec, podobnie jak jego bracia, John i Michael, uczęszczał do Dragon School w Oksfordzie, później do Oratory School w Caversham, w Berkshire. Podczas trzyletniej choroby serca, pozostawał w domu, edukowany przez prywatnego nauczyciela. Kiedyś otrzymał w prezencie teleskop i od tego czasu uwielbiał oglądać gwiazdy. Wraz z bratem Michaelem, dzielił również chłopięcą pasję do kolejek elektrycznych.

Jako młody chłopak z uwagą wsłuchiwał się w opowieści ojca. Michael Tolkien wspomina, że jego brat Christopher mając zaledwie 4 czy 5 lat, zawsze przykładał wielką wagę do zgodności opowieści ojca, który przygody Hobbita przedstawiał w różnych wariantach. Kiedyś przerwał ojcu mówiąc:
– Ostatnio mówiłeś że drzwi frontowe do domu Bilba były niebieskie, i że Thorin miał przy kapturze zloty pompon, a tym razem Bilbo miał zielone drzwi, a Thorin srebrny kaptur.

Później Tolkien płacił Christopherowi 2 pensy za wyszukiwanie błędów w opublikowanym już Hobbicie.

Tolkien wspomina w swoim pamiętniku, że Christopher wyrósł na

denerwująca, drażliwą, gderliwą, samodręczącą się, zuchwałą osobę. Jest w nim jednak coś niezwykle ujmującego, przynajmniej dla mnie, ze względu na podobieństwo między nami. (Biography s. 169; Wizjoner i Marzyciel Humphrey’a Campertera, str. 158. )

Christopher był stałym słuchaczem fragmentów Władcy Pierścieni, pomagał przy przepisywaniu tekstu na czysto i na maszynie, sporządzał mapy, czytał również rękopis Silmarillionu. W styczniu 1942 roku, mając zaledwie 17 lat, podjął studia w Trinity College w Oksfordzie, by ukończyć choć część zajęć, zanim zostanie powołany do wojska. Wstąpił do Royal Air Force (RAF) w lipcu 1943 roku.

W 1944 roku przybył do Południowej Afryki by odbyć szkolenie i trening dla przyszłych pilotów. W tym czasie systematycznie otrzymywał listy od ojca, a czasami Tolkien przysyłał rozdziały Władcy Pierścieni.

Wrócił do Anglii w 1945 roku i stacjonował w Shropshire. Jeszcze w tym samym roku powrócił do Oksfordu. 9 pazdziernika 1945 roku, Tolkien napisał do syna, że Inklingowie proponują mu członkostwo z prawem uczestnictwa niezależnie od mojej obecności. (H. Carpenter, Inklings str. 205; Inklingowie str. 261-262). Kiedy Christopher stał się Inklingiem, utarło się, że to on, a nie ojciec, czytał zebranym nowe rozdziały Władcy, ponieważ wszyscy jednogłośnie uznali, że robi to znacznie lepiej niż Tolkien.

W kwietniu 1946 roku Chrisopher wrócił do Trinity College, gdzie studiował angielski. Przez jakiś czas jego opiekunem naukowym był C.S Lewis. W 1949 roku otrzymał B.A ( licencjat), a następnie zostal przyjęty na studia B.Litt. – jego promotorem zostal E.O.G. Turville-Petre. Tematem jego pracy była redakcja i tłumaczenie staroislandzkiego dziela pt. The Saga of King Heidrek the Wise (‚Saga o Królu Heidreku Mądrym’, opublkowana w 1960) W latach 50. i na początku lat 60. był Christopher Tolkien wykładowcą akademickim staroangielskiego, średnioangielskiego i staroislandzkiego w Oksfordzie. Pracowal z Nevillem Coghillem nad opracowaniem trzech niezależnych opowiadań Chaucerra; Cantenbury Tale (1958 rok), Pardoner’s Tale (1959 rok), Nun’s Priest’s Tale (1969).

Od 1963 roku Christopher był członkiem New College w Oksfordzie. Zrezygnował jednak z kariery naukowej w 1975 roku. Po śmierci J.R.R Tolkiena w 1973 (syn nie był przy umierającym ojcu, bo przebywał wtedy we Francji), Christopher stał się z woli ojca spadkobiercą jego spuścizny literackiej. Głównym zadaniem najmłodszego syna pisarza, stało się teraz opublikowanie Silmarillionu. W ciągu zaledwie czterech lat, Christopher Tolkien i Guy Gavriel Kay, korzystając z wielu rękopisów i różnorakich maszynopisów, złożyli książkę, którą opublikowano pod tytułem The Silmarillion (1977). W tym samym czasie (na przestrzeni wspomnianych czterech lat) Christopher zredagowal trzy średniowieczne poematy przetłumaczone już wcześniej przez jego ojca: Sir Gawain and the Green Knight, Pearl oraz Sir Orfeo (1975). Opracował również Nomenclature of The Lord of the Rings (pierwszy raz opublikowane w 1975 jako Guide to Names in The Lord of the Rings w A Tolkien Compass).

W kolejnych latach Christopher łączył obowiązki, jakie spoczywały na nim z ramienia Tolkien Estate, z pracą i studiami nad kolejnymi notatkami i papierami ojca. W 1977 i 1978 roku fragmenty The Silmarillion, nagrane przez Christophera, zostały wydane nakładem Caedmon Records New York. W 1979 roku zapiski sporządzone przez Christophera, dotyczące obrazów i rysunków Tolkiena, zostały zaadoptowane do wydania jako Pictures by J.R.R Tolkien. Lata 1980 do 1983 to okres najpoważniejszych wydań, redagowanych bądź współredagowanych przez Christophera Tolkiena. Pojawiają się Unfinished Tales (Niedokończone opowieści), Letters of J.R.R Tolkien (Listy…, Humphrey Carpenter), The Monsters and the Critics and Other Essays (Potwory i krytycy…), oraz The Book of Lost Tales, Part One (Księga Zaginionych Opowieści). Ta ostatnia pozycja rozpoczęła dwunastotomową serię pt. The History of Middle-earth, nad którą Christopher pracował aż do roku 1996. W 1988 syn profesora zredagował na nowo Tree and Leaf (Drzewo i liść), zawierający poemat Mithopoeia.

Pierwsza zona Christophera, Faith (nazwisko panieńskie Falconbridge, ur. 1928) studiowała angielski w Oksfordzie, oraz rzeźbę w Oxford City Art School. Mają jednego syna Simona (ur 1959; z żoną Tracy ma syna Nicholasa, ur. 1990). Kiedy popiersie Tolkiena, autorstwa Faith, pojawiło się na wystawie w Royal Academy w 1966 roku, wydział anglistyki postanowił odkupić rzeźbę, by umieścić ją w swojej bibliotece. Tolkien zapłacił za odlew z brązu.

W roku 1958 (?) Christopher rozwiódł się z Faith (czas rozwodu to wielka tragedia dla Simona, który swoje wspomnienia opisał). Druga żona Christophera, Baillie (nazwisko panienskie Klass, ur. 1941), jest córką jednego z przyjaciół Tolkiena, Alana Klassa, chirurga i nauczyciela w Manitoba. Przez krótki czas Baillie (jako Baillie Knapheis) była sekretarką Tolkiena,  odpowiedzialną za sekcję z poezją w indeksie do Władcy Pierścieni w 1965 roku. Christopher i Baillie Tolkienowie maja dwójkę dzieci – Adama (ur. 1969) i Rachel (ur. 1971).

Christopher mieszka obecnie na południu Francji. Zapraszamy do przeczytania wywiadu z synem Profesora, który znajdziecie tutaj. Tutaj jest wywiad z synem Christophera, Adamem. O Adamie jako spadkobiercy Christophera pisaliśmy tutaj.

A to fragment wywiadu, w którym zobaczyć możecie Christophera Tolkiena i usłyszeć jego głos:

Lista prac Christophera Tolkiena

1953/54 Hervarar Saga ok Heidreks Konungs. C.J.R. Tolkien (Oxford University, Trinity College). B. Litt. thesis. 1953/4. [Year uncertain]
1955-56 „The Battle of the Goths and the Huns”. Christopher Tolkien, in Saga-Book (University College, London, for the Viking Society for Northern Research) 14, part 3 (1955-6), pp. [141]-63.
1956 Hervarar Saga ok Heidreks. Ed. [E.O.] G. Turville-Petre. London: University College London, for the Viking Society for Northern Research, 1956; introduction by Christopher Tolkien.
1958 The Pardoner’s Tale. Geoffrey Chaucer, ed. Nevill Coghill and Christopher Tolkien. London: George G. Harrap, 1958. [29 Oct 58]
1959 The Nun’s Priest’s Tale. Geoffrey Chaucer, ed. Nevill Coghill and Christopher Tolkien. London: George G. Harrap, 1959. [28 Feb 60]
1960 The Saga of King Heidrek the Wise. Ed. and trans. Christopher Tolkien. London: Thomas Nelson & Sons (Icelandic Texts), 1960. [30 Jun 60]
1969 The Man of Law’s Tale. Geoffrey Chaucer, ed. Nevill Coghill and Chris- topher Tolkien. London: George G. Harrap, 1969. [Jun 69]
1975 „Guide to the Names in The Lord of the Rings'” J.R.R. Tolkien, ed. Chris- topher Tolkien, in: A Tolkien Compass. Ed. Jared Lobdell, La Salle, Illinois: Open Court, 1975.
1975 Handwritten note by Christopher Tolkien, dated March 1974, introducing two pages of script by J.R.R. Tolkien, reproduced in: Les Aventures de Tom Bombadil. J.R.R. Tolkien, trad. Dashiell Hedayat. Paris: Christian Bourgois Editeur, 1975.
1975 Sir Gawain and the Green Knight, Pearl and Sir Orfeo. Translated by J.R.R. Tolkien (ed. Christopher Tolkien.). London: George Allen & Unwin, 1975. [late Sep 75]
1976 The Lord of the Rings 1977 Calendar. London: George Allen & Unwin, 1976. Notes on the Pictures by Christopher Tolkien.
1976 The Father Christmas Letters. J.R.R. Tolkien, ed. Baillie Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1976. [2 Sep 76]
1976 Catalogue of an Exhibition of Drawings by J.R.R. Tolkien at the Ashmolean Museum Oxford … Oxford: The Ashmolean Museum, 1976. Introduction by Baillie Tolkien. [?14 Dec 76]
1977 The Silmarillion Calendar 1978. London: George Allen & Unwin, 1977. Notes on the Pictures by Christopher Tolkien.
1977 The Silmarillion. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1977. [15 Sep 77]
1977 „The Silmarillion by J.R.R. Tolkien: A brief account of the book and its making”. Christopher Tolkien. Boston: Houghton Mifflin, 1977; rptd. Mallorn 14, 1980, pp. 3-5, 7-8.
1977 J.R.R. Tolkien: The Silmarillion: Of Beren and Luthien, read by Christopher Tolkien. New York: Caedmon Records TC1564, 1977. Sleeve notes by Chris- topher Tolkien. (Sleeve also has photo of CT.)
1978 J.R.R. Tolkien: Of the Darkening of Valinor, and Of the Flight of the Noldor, from The Silmarillion, read by Christopher Tolkien. New York: Caedmon Records TC 1579, 1978. Sleeve notes by Christopher Tolkien. (Sleeve also has photo of CT.)
1978 J.R.R. Tolkien Calendar 1979. London: George Allen & Unwin, 1978. Notes on the Pictures by Christopher Tolkien.
1978 Map of Beleriand and the Lands to the North [poster]. London: George Allen & Unwin, 1978. As drawn by Christopher Tolkien for The Silmarillion, with colouring by H.E. Riddett.
1979 Pictures by J.R.R. Tolkien. Foreword and Notes by Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1979; revised edition, London: Harper- Collins, 1992. [1 Nov 79]
1980 Letter from Christopher Tolkien to Jared Lobdell, 21 June 1974, reproduced in: Eorclanstanar [Precious Stones] or The Hobbitiana: an offering of rarities by J.R.R. Tolkien [catalogue]. Melissa and Mark Hime [booksellers]. Idyllwild, California: 1980.
1980 Unfinished Tales of Numenor and Middle-earth. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, London, 1980. [2 Oct 80]
1981 Letters of J.R.R. Tolkien. Ed. Humphrey Carpenter with the assistance of Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1981. [20 Aug 81]
1982 „The Tengwar Numerals”. Christopher Tolkien (‚CRT after JRRT’), in Quettar 13, Feb. 1982, pp. 8-9; rptd. Beyond Bree Dec. 1984, p. 1. Further, untitled, explanation of Tengwar numerals by Christopher Tolkien (‚CRT after JRRT 10 March 1982’), in Quettar 14, May 1982, pp. 6-7.
1983 The Monsters and the Critics and Other Essays. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1983. [3 Mar 83]
1983 „…Future Publishing”. Christopher Tolkien, in Amon Hen 63, August 1983, p. 4; rptd. as „Statement by Christopher Tolkien” in Beyond Bree, November 1983, p. 2.
1983 The Book of Lost Tales 1. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1983. [27 Oct 83]
1984 The Book of Lost Tales 2. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1984. [16 Aug 84]
1984 ‚”Moria Gate” … Another Look’. Christopher Tolkien, in Amon Hen 70, November 1984, p.3.
1985 The Lays of Beleriand. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1985. [22 Aug 85]
1986 „Notes on the Differences in editions of The Hobbit cited by Mr. David Cofield”. Christopher Tolkien, in Beyond Bree, July 1986, pp. 1-3.
1986 The Shaping of Middle-earth. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1986. [21 Aug 86]
1987 The Hobbit. J.R.R. Tolkien. London: Unwin Hyman, 1987; fiftieth anniversary edition, with Foreword by Chrostopher Tolkien.
1987 The Lost Road and Other Writings. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: Unwin Hyman, 1987. [27 Aug 87]
1988 „The BBC Pronunciation Guide to The Lord of the Rings”. Nancy Martsch, in Beyond Bree, August 1988, pp. 1-2. [About the transcription of Christopher Tolkien’s recording of words and names in The Lord of the Rings for the BBC production by Brian Sibley.]
1988 Tree and Leaf. J.R.R. Tolkien. London: George Allen & Unwin, 1964; second edition, subtitled ‚including the poem Mythopoeia’. Introduction by Christopher Tolkien. London: Unwin Hyman, 1988. [25 Aug 88]
1988 The Return of the Shadow. Christopher Tolkien. London: Unwin Hyman, 1988. [25 Aug 88]
1989 The Treason of Isengard. Christopher Tolkien. London: Unwin Hyman, 1989. [7 Sep 89]
1990 The War of the Ring. Christopher Tolkien. London: Unwin Hyman, 1990. [Sep 90]
1992 Sauron Defeated. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: Harper- Collins, 1992. [6 Jan 92]
1993 Morgoth’s Ring. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: Harper- Collins, 1993.
1994 The War of the Jewels. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: HarperCollins, 1994.
1996 The Peoples of Middle-earth. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: HarperCollins, 1996.
2007 The Children of Húrin. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: HarperCollins, 2007.
2009 The Legend of Sigurd and Gudrún. J.R.R. Tolkien, ed. Christopher Tolkien. London: HarperCollins, 2009.

Kategorie wpisu: Biografia Tolkiena, Kalendarium Śródziemia

12 Komentarzy do wpisu "90. urodziny Christophera Tolkiena! (21 listopada)"

Galadhorn, dnia 19.11.2009 o godzinie 23:11

Dzięki, Telp, za przełożenie tego ciekawego tekstu o biografii Ch. Tolkiena! Dnia 21 listopada wypiję zdrowie Tolkiena Mniejszego, syna Tolkiena Wielkiego! :)

Galadhorn, dnia 21.11.2009 o godzinie 12:18

Happy Birthday!

Tornene, dnia 21.11.2009 o godzinie 15:39

Gdyby nie poświęcenie cichego i skrupulatnego skryby i mnicha młodszego, dzieła ojca byłyby w większości nieznane.

Dzięki mu za ten niewdzięczny trud!

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Tolkienowski spacer po Leeds, dnia 22.11.2009 o godzinie 12:04

[…] Na początku 1924 roku Ronald i Edith kupili trzypiętrowy dom przy Darnley Road nr 2, w West Park (A) i przenieśli się tam 5 marca. W październiku tamtego roku Tolkien awansował z wykładowcy (ang. Reader) na profesora języka angielskiego (ang. Professor of English Language) w Leeds. Zaś w listopadzie urodził się jego trzeci syn, Christopher (dnia 21 listopada 2009 r. obchodziliśmy 85. urodziny Ch. Tolkiena – tutaj) […]

farahol, dnia 14.01.2010 o godzinie 10:02

„Westu CJRT hal”

TAO, dnia 21.11.2014 o godzinie 10:08

Data rozwodu Christophera Tolkiena jest na pewno błędna. Simon Tolkien urodził się w 1959 r., a by świadomie przeżyć rozwód rodziców, musiał mieć przynajmniej 5 lat.

Nimwen, dnia 21.11.2014 o godzinie 11:14

Kiedy myślę o tej gigantycznej pracy, którą wykonał CJRT przy odgrzebywaniu informacji wśród stosów zapisków pozostawionych przez ojca, przypominam sobie scenę w Rivendell, w której Bilbo zleca Frodowi posegregowanie swoich notatek.

Many happy returns!

MumakiL, dnia 22.11.2014 o godzinie 7:40

Jedna poprawka. CJRT nie pracował 4 lata nad Silmarillionem. Oczywiście po śmierci ojca segregował i porządkowal jego papiery, ale przynajmniej początkowo, nie w celu wydania Silmarillionu, ale ogarnięcia całej spuścizny ojca. Wiemy, że sama redakcja wydanego Silmarillionu trwała niespełna rok. Zapewne sam CJRT przygotował się do tego jakiś czas wcześniej, ale praca nad wydaniem na pewno nie trwała 4 lata.

Galadhorn, dnia 22.11.2014 o godzinie 11:17

TAO, czy da się odtworzyć datę rozwodu Ch. T.? Chętnie naniesiemy poprawkę.

MumakiLu, dzięki za tę uwagę.

Nimwen, ciekawe porównanie! Jestem ciągle pod wrażeniem wielkiej pracy, której podjęli się polscy tolkieniści pod redakcją MumakiLa. Nie dokończyłem jeszcze lektury, delektuję się nią, ale polskie fanowskie wydanie „Silmarillionu” to imponująca praca. ML, ile czasu zajmujecie się tą redakcją?

MumakiL, dnia 22.11.2014 o godzinie 16:28

Od powstania pomysłu – siedem lat. Realnej pracy nad tekstem tomu I jakieś trzy albo cztery lata. Ale ta praca nie byłaby możliwa bez pracy CJRT. Mogę krytykować publikowanego Silmarillionu, ale wysiłku, wkładu CJRT w tolkienistykę światową i znaczenia jego dzieła nie można przecenić. Bez Silmarilliolnu, nie byłoby Niedkończonych Opowieści. Bez nich nie byłoby KZO, a bez niego nie byłoby reszty HoME. A bez HoME tolkienistyka w Polsce i na świecie wyglądałaby zupelni inaczej.

TAO, dnia 24.11.2014 o godzinie 10:04

Wg Wikipedii (hasło Tolkien Family > Faith Faulconbridge) od 1963 r. byli w separacji, formalnie rozwiedli się w 1967 r., w tym samym roku Christopher Tolkien poślubił Baillie Klass. Simon Tolkien podaje we wspomnieniach, że rodzice rozwiedli się, gdy miał pięć lat (co wskazywałoby na rok 1964), trzeba jednak brać poprawkę na nieco rozmyta pamięć małego dziecka i na to, że nie odróżnia on rozwodu faktycznego (separacji) od formalnego (prawnego). Dla dziecka tylko to pierwsze ma znaczenie.

Galadhorn, dnia 24.11.2014 o godzinie 17:18

MumakiLu i TAO, dziękuję za wyjaśnienia. Pozdrowienia!

Zostaw komentarz