Aktualności ze świata miłośników twórczości Tolkiena

Reforma Naszego Kalendarza!

zacmienie[Przypominamy wam nasz artykuł z 2011 r.] W Boże Narodzenie 2010 (w gregoriańskiej rachubie naszych czasów) zaczął się kolejny rok w Śródziemiu. O tym, że niebo nad Europą Anno Domini 2011 to to samo niebo, które mieszkańcy Śródziemia widzą w roku 67 Czwartej Ery, czyli w 1488 wg kalendarza Shire’u i o tym, jak łatwo znaleźć drogę do Ardy, przeczytacie w poniższym felietonie. Ten astronomiczny felieton jest  jednocześnie „manifestem” Reformy Naszego Kalendarza, która obejmuje już obecny rok… Lektura uzupełniająca: „Gdybyśmy żyli po Wojnie o Pierścień…” (Elendili).

Na zdjęciu powyżej częściowe zaćmienie słońca z 4 stycznia b.r. (10 afteryule’a 67 CE). Fotografia autorstwa felietonisty.

Wstęp

Gdy spoglądasz na czyste zimowe niebo, rozpoznając piękno jego gwiazdozbiorów, najjaśniejsze gwiazdy i mgławice, i gdy wysilisz mocniej wyobraźnię, masz okazję zachwycić się rzeczywistym niebem Śródziemia. Niebo nad nami w roku 2011 to to samo niebo, które mieszkańcy Śródziemia oglądają w roku 67 Czwartej Ery.

Mogę zaproponować Ci szczególny sposób przenoszenia się w wymiar Śródziemia. Popatrz w mrok naszej nocy, potem podnieś oczy na gwiezdne niebo, wyobraź sobie, że to jest to samo niebo, które widzą mieszkańcy Śródziemia, a potem zniż wzrok, spójrz wokół siebie. Co widzisz?

Zadziwiający splot czasu: 1941-42 oraz 3018-19 TE

W książkowym Hobbicie J.R.R. Tolkien przedstawił nam tylko kilka konkretnych dat – w tamtej narracji preferował on raczej ogólne opisy upływającego czasu. Inaczej we Władcy Pierścieni, gdzie autor nie tylko umieszcza wydarzenia w ścisłej, dokładnej chronologii (znajdziemy ją w Dodatku B), nie tylko tworzy specjalną Rachubę Shire’u (w której miesiące mają po 30 dni, nawet luty, itd.), ale dba nawet o zgodność zjawisk astronomicznych (wschodów i zachodów słońca i księżyca, faz księżyca) z rzeczywistym kalendarzem astronomicznym. Zimą 1941-42, w samym środku przerażającej II wojny światowej, opisując w rękopisie podroż Drużyny w dół rzeki Anduin, Tolkien zdecydował, że chronologia dwóch lat Wojny o Pierścień (3018 i 3019 Trzeciej Ery, dalej TE) będzie oparta na kalendarzu astronomicznym z lat 1941 i 1942. W przechowywanym w archiwach Marquette University rękopisie MSS/3/1/34 ADDS autor napisał:

Księżyc zgodnie z latami 1941-2 + 6 [> 5] dni, zatem P[ełnia] K[siężyca] 2 stycznia to 7 stycznia [Ch Scull, W. G. Hammond, Reader’s Companion and Guide, str. xlvi]

Tolkienowi udało się uzyskać niezwykłą zgodność opisywanych przez siebie zjawisk na niebie Śródziemia z rzeczywistością astronomiczną Anglii w ciężkich latach wojny. Przykładem niech będzie opis ucieczki Gandalfa z Orthanku. W Dodatku B czytamy, że stało się to we wczesnych godzinach 18 „września” 3018 r. TE. W jednej z wersji Polowania na Pierścień (Marquette MSS 4/2/33; inne wersje w Niedokończonych opowieściach) czytamy, że „Gandalf ucieka nocą 17/18. Jest to 6 dni po pełni”. W Almanachu astronomicznym Whitakera z roku 1941 czytamy, że pełnia księżyca miała miejsce 5 września, a zatem noc 5/6 września jest nocą pełni. Zgodnie z metodą przeliczeń Tolkiena byłaby to noc 11/12 „września” wg Rachuby Shire’u, czyli dokładnie 6 dni przed wydarzeniami z nocy 17/18 września.

W roku 1942 doszło do pewnego ciekawego zjawiska astronomicznego, którego Tolkien nie opisał na kartach Władcy Pierścieni – a szkoda. Chodzi o całkowite zaćmienie księżyca z 2 marca. Zaczęło się ono o 22.31 czasu Greenwich. A jednak w jednej z tabel chronologicznych (Marquette MSS 3/1/36) Tolkien zapisał między 7 i 8 „marca” 3019 r. TE: „Całkowite zaćmienie o 22.30”.

Według świadectwa badaczy Tolkienowych rękopisów, Christiny Scull i Wayne’a Hammonda, w tabelach chronologicznych Tolkien często zapisywał dokładną (co do minuty) godzinę wschodów i zachodów słońca oraz księżyca, a także czas wyruszenia Drużyny i przybycia na nocny postój. Pomagało mu to określić w czasie pisania, ile czasu mieli bohaterowie na przeżycie podanych zdarzeń. W samym tekście Władcy Pierścieni te dokładne dane czasowe zastępował Tolkien ogólnymi określeniami: „o świcie”, „wczesnym rankiem”, „w południe”, „o zmierzchu” itp.

Dziś wieczorem majestatyczny Menelvagor, Niebiański Wojownik (Orion) w świetlistym pasie rusza powolnie na nieboskłon. Jasno świeci Helluin (Syriusz), a Borgil (Betelgeza albo Aldebaran) jak krwisty klejnot wyznacza kierunek południowo-wschodni. Remmirath (Plejady) widoczne jest dla wprawnego oka wysoko nad głową… Na północy jaśnieje Valacirca, Sierp Valarów.

Reforma Naszego Kalendarza: 2011 oraz 67 CE

Pierwsze kalendarze Parmadilich (a potem Elendilich), w których daty kalendarza gregoriańskiego przeliczaliśmy na daty Rachuby Shire’u, Kalendarza Imladris oraz Nowej Rachuby Elessara powstały pod koniec ubiegłego wieku. Nie znając tabel chronologicznych opisanych i zaprezentowanych przez Ch. Scull i W.G. Hammonda w ich Reader’s Companion przyjąłem w swoich przeliczeniach, że skoro Gody (ang. Yule) pokrywają się mniej więcej z astronomicznym przesileniem zimowym, należy im przyporządkować dzień 22 grudnia. Tymczasem dzięki materiałom z Reader’s Companion wiemy, że dla Tolkiena odpowiednikiem dni 1 Yule i 2 Yule (czyli ostatniego i pierwszego dnia roku) był nasz 24 i 25 grudnia (Wigilia i Boże Narodzenie). Jest to zgodne z obserwacją ruchu słońca, gdy nie jesteśmy wyposażeni w skomplikowane urządzenia. Ludzie epok poprzedzających erę nowożytną uważali, że przesilenie dokonuje się w okolicach naszego 25 grudnia (a nie 22 grudnia), bo dopiero wtedy można zwykłym okiem zauważyć wydłużający się dzień i Narvinya, „Nowe Słońce”.

W naszych rachubach kalendarzowych na rok 2011 (podkreślimy je dobitniej w drukowanym Kalendarzu Elendilich 2012) wprowadzamy pewne zmiany, które nazywamy „Reformą Naszego Kalendarza” [RNK]:

  1. Rozpoczynamy nową rachubę określając punkt początkowy jako 25 grudnia 1941 roku, czyli Nowy Rok (2 Yule) 3019 TE. W związku z tym, że w Rachubie Shire’u rok przestępny jest liczony – jak w kalendarzu gregoriańskim – co cztery lata, dochodzimy do tego, że rok 2011 jest astronomicznie odpowiednikiem roku 67 Czwartej Ery.
  2. Uznajemy, że do naszych kalendarzy z lat poprzednich wkradł się błąd. Korygujemy tamte ustalenia dodając 3 dni.
  3. W RNK już zawsze chrześcijańska noc wigilijna (gdy w tradycji angielskiej pojawia się z prezentami dla dzieci Father Christmas) będzie przypadała w ten sam czas, co śródziemna noc Godów, czas przełomu starego i nowego roku w Rachubie Shire’u. Czy w kolejne Gody odwiedzi nas Grandfather Yule? Zobaczymy.

Piancavallo (Włochy), 19 stycznia 2011, czyli 25 afteryule’ 67 CE

Kategorie wpisu: Eseje tolkienowskie, Kalendarium Śródziemia

20 Komentarzy do wpisu "Reforma Naszego Kalendarza!"

Janusz "Ivellios" Kamieński, dnia 22.01.2011 o godzinie 11:30

Bardzo ciekawy felieton. W ostatnim akapicie przed wylistowaniem jest literówka („W naszym rachubami”). Kalendarz drukowany na rok 2011 się nie pojawił i… nie pojawi?

Dzięki za to opracowanie, Galadhornie.

Galadhorn, dnia 22.01.2011 o godzinie 11:35

Alla, Ivellios! Karty na rok 2011 będą publikowane w pdf na LNDLN. Ale za to Kalendarz Elendilich na 2012 na pewno się pojawi w drukowanej formie. Ten rok to rok pewnych zobowiązań wydawniczych. Dostaliśmy znowu wiatr w żagiel.

Ivellios, dnia 23.01.2011 o godzinie 10:36

Trzymam kciuki! Z przyjemnością zobaczę te wydawnictwa :)

Eldil, dnia 24.01.2011 o godzinie 0:21

„Reforma Naszego Kalendarza: 2011 oraz 67 TE”
Na pewno TE?

Galadhorn, dnia 24.01.2011 o godzinie 6:47

Oj, poprawie, jak wroce. Pozdrowienia z Nazaretu!

Galadhorn, dnia 03.02.2011 o godzinie 12:53

Błędy poprawione. Teraz na potrzeby NRK tworzę zestawienie lat przestępnych.

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Rok przestępny (1488 Ery Shire’u, czyli 67 Czwartej Ery), dnia 06.02.2011 o godzinie 11:45

[…] gregoriańskim najbliższy rok przestępny, ten, w którym luty ma 29 dni, to rok 2012. Zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza (RNK) Hobbici z Shire’u rok przestępny przeżywają właśnie teraz, bo gregoriański 2011 = 1488 r. Ery […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Dzień Upadku Saurona: 25 rethe (20 marca), dnia 17.03.2011 o godzinie 9:08

[…] W Kronice Królestw Zachodnich czytamy, o 25 rethe 3019 r. Trzeciej Ery (odpowiednik naszego 20 marca w rachubie gregoriańskiej zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza): […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Dziś w Śródziemiu: Overlithe, dnia 01.07.2011 o godzinie 8:05

[…] 2011 to zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza przestępny rok 67 Czwartej Ery (1488 Ery Shire’u). O metodach obliczania ważnych dat tego […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Dziś w Śródziemiu: Zimowe Gody (22-27 grudnia), dnia 20.12.2011 o godzinie 17:50

[…] zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza zaczynają się kolejne hobbickie Gody (w sumie sześć dni: 29-30 foreyule’a, 1 Yule, 2 Yule, […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Dziś w Śródziemiu: Zimowe Gody (23-28 grudnia), dnia 20.12.2011 o godzinie 18:04

[…] zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza zaczynają się kolejne hobbickie Gody (w sumie sześć dni: 29-30 foreyule’a, 1 Yule, 2 Yule, […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Byrding czyli o hobbickich urodzinach, dnia 19.09.2012 o godzinie 12:51

[…] (tamten dzień to odpowiednik 22 halimath/”września” w Rachubie Shire’u zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza).Już jutro pewien hobbit (a właściwie Hobbit) da nam swój prezent urodzinowy – nowy zwiastun […]

tallis, dnia 04.01.2013 o godzinie 10:40

a jaki miesiąc hobbicki odpowiada naszemu majowi? bo chce sobie przeliczyć urodziny 8 maja :)
poz :)
tal

Galadhorn, dnia 04.01.2013 o godzinie 13:15

Tallis, jest to miesiąc Thrimidge (‚trójmleczny’, bo trzy razy doi się krowy w Shire).

:-) Mogę Ci pomóc w przeliczeniach.

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » “Pośrodku lata…” (Sobótka, 24-26 czerwca), dnia 20.06.2013 o godzinie 17:20

[…] Reformy Naszego Kalendarza dni Sobótki przypadają na nasz 24, 25 i 26 czerwca. Dzień 25 czerwca czyli w Mid-year’s Day […]

Galadhorn, dnia 15.09.2014 o godzinie 8:06

Rok 2014 to 70 rok Czwartej Ery! :-)

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Shire Calendar 2016 (Part Two), dnia 29.02.2016 o godzinie 15:20

[…] na rok 2016 (1393), w którym daty gregoriańskie przeliczone są na daty Shire’u zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza! Sam układ kalendarza zaczerpnęliśmy z publikacji Steve’a Pillingera z lat 1981, 1982, o […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Calendar of Imladris 2016 – Spring Kalendarz z Imladris 2016 – Wiosna, dnia 29.03.2016 o godzinie 15:08

[…] ostatni dzień elfickiego roku. Jutro zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza będziemy świętować Nowy Rok Elfów (odpowiednik 6 Astrona w rachubie Shire’u). Mamy dla […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Shire Calendar (part 3), dnia 21.06.2016 o godzinie 10:33

[…] na rok 2016 (1393), w którym daty gregoriańskie przeliczone są na daty Shire’u zgodnie z Reformą Naszego Kalendarza! Sam układ kalendarza zaczerpnęliśmy z publikacji Steve’a Pillingera z lat 1981, 1982, o […]

Elendilion – Tolkienowski Serwis Informacyjny » Blog Archive » Our Christmas gift – The Shire Calendar 2017!, dnia 24.12.2016 o godzinie 15:53

[…] in which the Gregorian dates are translated into the dates of the Shire Reckoning according to the Reform of Our Calendar which is based upon Tolkien’s calculations published in Ch. Scull’s and W. G. […]

Zostaw komentarz