Tolkiena listy o słowach hobbit, ork i warg

05.08.10, 21:16, dodany przez Galadhorn

Źródło: Johan Olin na Facebooku

Dzięki serwisowi fotograficznemu Flickr poznać możemy wygląd listu Tolkiena do redakcji Oxford English Dictionary, adresowany do Roberta Burchfielda.  List dotyczy hasła hobbit. Został on zamieszczony w zbiorze J.R.R. Tolkien. Listy pod numerem 316 (dlatego nie podajemy tu jego treści). Obejrzyjmy wspólnie sam list w dużej rozdzielczości.

Inny, bardzo ciekawy a nieznany list Tolkiena znajdziemy we wspomnieniach znanego pisarza fanatastycznego, Gene Wolfe’a (link). Pisarz w dziesięć lat po przeczytaniu Władcy Pierścieni napisał do Tolkiena i otrzymał taką oto odpowiedź:

7th November, 1966

Dear Mr Wolfe,

Thank you very much for your letter. The etymology of words and names in my story has two sides: (1) their etymology within the story; and (2) the sources from which I, as an author, derive them. I expect you mean the latter. Orc I derived from Anglo-Saxon, a word meaning demon, usually supposed to be derived from the Latin Orcus — Hell. But I doubt this, though the matter is too involved to set out here. Warg is simple. It is an old word for wolf, which also had the sense of an outlaw or hunted criminal. This is its usual sense in surviving texts.* I adopted the word, which had a good sound for the meaning, as a name for this particular brand of demonic wolf in the story.

Yours sincerely,

J. R. R. Tolkien

*O.E. wearg
O. High German warg
O. Norse varg-r (also = “wolf”, espec. of legendary kind)

Oto nasze tłumaczenie listu na polski:

7 listopada, 1966 r.

Drogi Panie Wolfe!

Dziękuję Panu bardzo za jego list. Etymologie słów i nazw w mojej powieści mają dwie strony:  (1) własną etymologię w świecie przedstawionym oraz (2) źródła, z których ja jako autor wywiodłem je [w świecie rzeczywistym]. Spodziewam się, że chodzi Panu o to drugie oblicze. Słowo Orc wywiodłem z języka anglosaksońskiego [staroangielskiego] – jest to słowo, które oznacza demona, a jego źródła upatruje się zazwyczaj w łacińskim terminie Orcus – Piekło. Ja sam powątpiewam w tę etymologię, chociaż materia jest zbyt zawiłą, żeby zajmować się nią tutaj. Słowo Warg ma proste wyjaśnienie. Jest to dawne określenie wilka, które przyjęło też znaczenie człowieka poza prawem, banity, ściganego przestępcy. Takie jest jego zwyczajowe znaczenie w tekstach, które dotrwały do dziś*. Zaadoptowałem to słowo, dobrze współbrzmiące ze swoim znaczeniem, jako określenie szczególnego gatunku demonicznych wilków w mojej opowieści.

Z uszanowaniem,

J. R. R. Tolkien

*Staroangielski wearg
Starowysokoniemiecki warg
Staronordyczny varg-r (także = ‘wilk’, szczególnie z legendarnego gatunku)

Zachęcamy naszych czytelników do poznania całego tekstu Gene Wolfe’a o jego spotkaniu z prozą Tolkiena. Tekst zatytułowany jest The Best Introduction to the Mountains – link.

Kategorie wpisu: Listy Tolkiena