No i masz rację w ostatnim zdaniu. Kiedyś omawialiśmy u LNDL pojęcie “wstrętu” i również doszliśmy do wniosku, że naturalna obrona przed tym co zepsute i złe często niestety niedomaga…

W powyższym szkicu, przy pełnej zgodności co do meritum, widzę pewne pomieszanie pojęć. Hasło „sztuki dla sztuki” ma ściśle określoną treść: postuluje sztukę wolną od „służenia” zarówno zabawie, jak i dydaktyce (przekazowi idei), służącą wyłącznie ekspresji artysty jako takiego. Taka sztuka nie może służyć jakimkolwiek innym ideom, oprócz idei „sztuki dla sztuki”, ma być celem samym w sobie, być wolna od wszelkich zobowiązań społecznych, politycznych, ideowych, moralnych. Ma być wyrazem „nagiej duszy” twórcy (nagiej, niekoniecznie urodziwej); stąd silny psychologizm tego kierunku. Na gruncie polskim głównym propagatorem hasła „sztuki dla sztuki” był Stanisław Przybyszewski. Twórczości Tolkiena nie da się doń odnieść – to wręcz antypody pojmowania literatury.
Alternatywa „sztuka dla sztuki” czy „sztuka w służbie idei” jest więc błędna: ta pierwsza także pozostaje w służbie idei (swej własnej). Galadhornowi chodzi zresztą raczej o pytanie, czy sztuka powinna bawić, czy też uczyć (i trafna jest jego odpowiedź, że nie ma sprzeczności między tymi celami, a sztuka, która nie „bawi”, nie będzie też skutecznie uczyć) oraz o to, czy aspekt estetyczny (forma) i merytoryczny (treść) mogą obyć się bez siebie (i trafna jest – dorozumiana – odpowiedź, że nie mogą). Bo nawet w niefrasobliwej zabawie tkwi przekaz jakiejś idei (choćby idei niefrasobliwej zabawy jako wystarczającego celu), bo nawet „czysta forma” w literaturze zawiera jakąś treść, gdyż słowa ze swej natury mają znaczenia (w muzyce i malarstwie „czysta forma” jest możliwa; zwykle zresztą okazuje się wówczas przejawem matematyki).
Nie zgadzam się natomiast z Galadhornem w jednym: do smrodu też można się przyzwyczaić, przestać go zauważać. Niestety.

Byłbym bardzo rad usłyszeć znowu jakiś Twój komentarz pod naszymi newsami. Zapraszam, choć wiem jak bardzo jesteś zapracowany w związku z wydarzeniami u naszego wschodniego sąsiada.

Będący niedawno w Ukrainie

Galadhorn